PeyamaKurd - Halepteki durum kontrolden çıkarsa, Suriyede büyük çaplı şiddete yol açabilir ve etnik gerilimleri daha da alevlendirebilir.
Suriye geçici hükümet güçleri, 6 Ocak 2026da Halepteki ağırlıklı olarak Kürtlerin yaşadığı iki mahalleye yeni bir saldırı dalgası başlattı. Saldırılarda birçok kişi ölürken, çoğu insan da yerlerini terk etmek zorunda kaldı.
Saldırılar sonucu, Şeyh Maksud ve Eşrefiyede yaşayan on binlerce Kürt, evlerini terk etti.
Bu defa durum farklı
Yaklaşık 400.000 kişinin yaşadığı bu iki mahalle, Suriye geçici Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şaranın İslamcı hükümetinin Aralık 2024te iktidara gelmesinden bu yana ilk kez şiddetli çatışmalara sahne olmuyor. Kürt liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Şamdaki geçici hükümet arasında Mart 2025te varılan anlaşmanın bir parçası olarak Halepin kuzeyindeki iki mahallenin ortak yönetimi konusunda uzlaşmaya varılmasına rağmen, Suriye hükümet güçleri ile iç Kürt güvenlik güçleri arasında iki mahallede ve çevresinde çok sayıda şiddet olayı yaşandı.
Ancak bu sefer durum farklı görünüyor; bunun en önemli nedeni, hükümetin hem sahada hem de medya aygıtı aracılığıyla gerilimi tırmandıran eylemleridir.
**
Halepte uzun zamandır Kürtlerin kalesi olarak kabul edilen Şeyh Maksud ve Eşrefiye, Suriye çatışmasının başlamasından kısa bir süre sonra, 2012den beri Kürt güçlerinin kontrolü altında bulunuyor. Eski Cumhurbaşkanı Beşar Esad rejimiyle zaman zaman yaşanan gerilimlere rağmen, her iki mahallede de Kürt güçlerinin varlığı, onları şehrin diğer bölgelerini saran şiddetten büyük ölçüde korudu.
Bu haftaki saldırıları Suriye hükümet güçleri başlattı, ancak Şam ilk saldırıyı Suriye Demokratik Güçlerinin yaptığını iddia etti. İşin ironik yanı, Suriye Demokratik Güçlerinin Halep şehrinde hiçbir varlığının olmamasıdır.
Nisan 2025te yapılan bir anlaşma uyarınca, Suriye Demokratik Güçlerine bağlı savaşçılar şehirden kuzeydoğu Suriyeye (Rojava bölgesi) çekildi ve geriye sadece Suriye İçişleri Bakanlığının komutası altına alınan yerel Kürt güvenlik güçleri kaldı. Şimdi hükümet saldırılarına direnen bu yerel Kürt güvenlik güçleri, Halep içinde sınırlı bir özerkliğe sahip.
Askeri ve siyasi durum
Asker açıdan, Suriye hükümet güçleri, fiilen her yönden kuşatma altında olan bu mahallelerin kontrolünü tamamen ele geçirebilir. Ancak siyasi açıdan, böyle bir hamle Şam için pahalıya mal olabilir. Suriye Demokratik Güçleri ve Suriyenin kuzeydoğusundaki sivil kurumlarını devlet yapısına entegre etmeyi amaçlayan, zaten kırılgan olan 10 Mart anlaşmasını daha da tehlikeye atabilir.
Ayrıca, özellikle Halep vilayetinin diğer bölgelerinde ve daha doğuda, Kürt liderliğindeki güçlerin üstünlüğe sahip olduğu Deyr ez-Zorda, hükümet güçleri ile Suriye Demokratik Güçleri arasında çatışmalara yol açabilir.
Kürt mahallelerine girmeye hazırlanan Suriye hükümet güçleri, büyük ölçüde Kuzey Suriyenin başka yerlerinde Kürt sivillere karşı vahşet uygulayan aynı aşırılıkçı gruplardan oluşuyor.
Özellikle, artık resmen Suriye Savunma Bakanlığına dahil edilmiş olan Türkiye destekli milis gruplar, emirlerini milis komutanlarından almaya devam ediyor; bu komutanlar da Türk askeri ve istihbarat yetkilileri tarafından yönlendiriliyor. Bu dinamik, Ankaranın Halepteki şiddeti kışkırtıyor olmasının nedenini açıklamaya yardımcı oluyor.
Türkiye, Kürtlere tavizi engellemeye kararlı
Nitekim, Kürt ve Suriyeli yetkililer Mart anlaşmasının uygulanması konusunda görüşmek üzere her bir araya geldiklerinde, yeni bir şiddet dalgası yaşanıyor. ABD destekli Suriye Demokratik Güçlerini terör örgütü olarak nitelendiren Türkiye, Şamın Kürt güçlerine herhangi bir siyasi veya askeri taviz vermesini engellemeye kararlı. Türkiyenin bu entegrasyon sürecinden beklentisi, Suriye Demokratik Güçlerinin tamamen teslim olmasıdır.
Şam son zamanlarda Suriye Demokratik Güçlerini üç tümen halinde Suriye ordusuna entegre etmeye açık görünse de Ahmed Şara hükümeti, Halepteki Kürtler üzerinde baskı kurulması veya hatta şehirdeki mahallelerinin ele geçirilmesi yoluyla Şamın şartlarına göre entegrasyonu kabul etmeye zorlanmaları durumunda itiraz etmeyecektir.
İsrail-Suriye görüşmesi
Son şiddet olayları, Suriye ve İsrail arasındaki yeni bir görüşme turuyla aynı zamana denk geldi. Halepteki Kürt mahallelerine yönelik saldırılar, Şaranın destek tabanındaki daha radikal kesimin dikkatini dağıtmak için de bir fırsat olabilir; bu kesim, Yahudi devletiyle herhangi bir anlaşmaya karşı çıkıyor.
Halepteki durum kalıcı bir çözüm gerektiriyor. Eğer durum kontrolden çıkarsa, Suriyede büyük çaplı şiddete yol açabilir ve Sünni Araplar ile Kürtler arasındaki etnik gerilimleri daha da alevlendirebilir.
Diplomatik olarak müdahale edebilecek hem güce hem de ilgiye sahip tek aktör Amerika Birleşik Devletleridir.
Washington, Halep ve diğer uzun süredir devam eden sorunlar konusunda iki tarafı müzakere masasına geri getirmek için benzersiz bir konumda bulunuyor; bu sorunların çözümü Suriyede ve ötesinde daha büyük bir istikrar için koşullar yaratabilir.
Sirwan Kajjo | Middle East Forum