38 sal ji ser Komkujiya Helebceyê derbas bûn
PeyamaKurd - 38 sal ji ser Komkujiya Helebceyê derbas bûn, ku di dîroka cîhana nûjen de wekî êrîşa kîmyewî ya herî mezin a sedsala 20an piştî Hîroşîma û Nagazakiyê hatî tomar kirin.
Di 16ê Adara 1988an de, zêdetirî 5,000 Kurd, ku piraniya wan jin û zarok bûn, bi çekên kîmyewî yên ku di bombebarana Helebceyê de bi fermana dîktatorê hilweşiyayî yê Iraqê Sedam Huseyîn hatin bikar anîn, şehîd bûn.
Ev êrîşa nemirovane, ku di dîrokê de wekî "Komkujiya Helebceyê" tê zanîn, qonaxa herî hovane û dawî ya Qirkirina Enfalê bû, ku ji hêla rejîma Baasê ya di bin Sedam Huseyîn de di navbera salên 1986 û 1989an de bi awayekî sîstematîk li dijî gelê Kurd hate kirin.
Hêza Hewayî ya Iraqê pêşî bi çekên konvansiyonel xanî bombebaran kirin da ku pencereyan bişkînin, da ku piştrast bikin ku çekên kîmyewî yên ku wê li ser bajêr werin avêtin wê bibandor bin, berî ku bombeyên kîmyewî biteqînin.
Di sibeha 16ê Adara 1988an de, heşt balafirên MiG-23 ên Hêzên Hewayî yên Iraqê bo pênc saetan bombeyên gaza jehrî avêtin ser Helebceyê, bajarekî ku nifûsa wî 40,000 kes e. Dema ku êrîşa duyemîn dest pê kir, bêhnek bihêz belav bû. Şahid dibêjin ku gaza "bi bîhna sêvê" ya ji bombeyan di nav çend deqeyan de li seranserê bajêr belav bû.
Di encamê de zêdetirî 5,000 kes, ku piraniya wan jin û zarok bûn, mirin û zêdetirî 10,000 kes birîndar bûn.
Li gorî Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO), ev êrîşa kîmyewî bûye sedema mirina zêdetirî 43,753 kesan û heya roja îro zêdetirî 61,000 kes seqet hiştine. Doktorên Bêsînor bikaranîna gaza xerdelê piştrast kirin.
Her çend ew komkujiyek e ku li deverên din ên cîhanê kêm tê dîtin jî, Komkujiya Helebceyê hîn jî wekî jenosîd nehatiye naskirin.
Hikûmeta Iraqê jî ji bo tezmînkirina qurbaniyan gavên cidî neavêtiye.
Li gorî îstatîstîkan, ji sedî 68ê qurbaniyan di bin temenê 18 salî de bûn. Piştî êrîşa kîmyewî, ji 216 gundan 198 gund bi tevahî wêran bûn. Ajal, çandinî û çavkaniyên xwezayî yên herêmê %100 zirar dîtin.
Êrîşa kîmyewî di 17ê Adara 2011an de ji aliyê Parlamentoya Iraqê ve wekî jenosîd hate ragihandin. Lêbelê, hikûmeta Iraqê hîn jî tezmînat nedaye qurbaniyan.