PDKê belgeyên rêkeftina bi YNKê re ku pasde kisiyaye belav kir

PeyamaKurd - Berdevkê Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) Mehmûd Mihemed doh 1ê Hezîranê ragihandibû ku ew dê belgeyên naveroka rêkeftina siyasî ya PDK-YNKê belav bikin. YNK bi hinceta diyarnebûna parêzgarê Kerkûkê bêyî rêkeftina ligel PDKê esas bigire beşdarî dengdana parlamentoyê ya hilbijartina serokê Herêma Kurdistanê nebûbû.

Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) naveroka rêkeftina siyasî ya bi Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) re ya ji bo proseya hikumraniyê, pêkanîna hikûmetê û danîna Parêzgarê Kerkûkê îro 2yê Hezîranê li ser malpera fermî ya PDKê belav kir.

PDK li malpera xwe fermî naveroka rêkeftin û paşkoya wê belav kir û diyar kir, ji ber helwesta YNKê ya 28ê Gulanê û boykotkirina civîna Parlemantoyê û dengnedana di proseya hilbijartina Serokê Herêmê de û girtina bihaneyên dûrî rastiyê derbarê bicihnekirina naveroka rêkeftina ku li ser îmze kiriye û bi taybet jî pirsa çareserkirina pirsgirêkên parêzgeha Kerkûkê û danîna parêzger, ku bi rêkeftineke îmzekirî ya diyar ya her du berêzan Serok Mesûd Barzanî û Kak Kusret Resûl bi armanca çareseriyê her duyan bi hev re ev erk girtibûn stûyê xwe, naveroka rêketinê belav dikin.

Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) ragihand, Polîtburoya YNKê pabendî rêkeftinê ku ji aliyê Nêçîrvan Barzanî û Kusret Resûl ve di 4.3.2019an de li baregaha Polîtburoya YNKê hatibû îmzekirin nebû, ne bi pêkanîna kabîneya Hikûmeta Herêma Kurdistanê, ne bi hilbijartina Serokê Herêmê, ne bi danîna desthilatê bi her du berêzan ji bo çareserkirina pirsgirêkên Kerkûkê û parêzgarê wê û ne bi pabendî bi rêkeftina her du berêzan bi danîna endamê berê yê Polîtburoya YNKê û Damezrênerê Komela Rencberên Kurdistanê Ferîdon Ebdulqadir wek Parêzgarê Kerkûkê bû. Ji ber wê me biryar da deqa rêkeftina siyasî ya di navbera me de û paşkoya wê rêkeftinê ji xelkê Kurdistanê re wek heye belav bikin û bila ew diyar bikin ka kîjan alî bi rêkeftinê pabend nebûye.

Hin xalên Rêkeftina Siyasî ya PDK û YNKê ev in:

Ji rewangeha hestkirina bi berpirsatiyê parastina destkeftên gelê me, ku bi xwîn û xebata çendîn salan hatine û herwiha piştbestin bi ezmûna dirêj a xebat bo damezrandina Parlemanto û Hikûmeta Herêmê ji bo dabînkirina pêşerojeke geş ji Kurdistanê re û yekrêziya gelê Kurdistanê û gerentîkirina mafên destûrî û vegerandina Kerkûk û navçeyên Kurdistanî yên li derveyî Herêmê û bihêzkirina pêwendiyên me, her alî gihîştin vê rêkeftina siyasî.

1- Her du alî pabendî dibin bi yekîtiya xaka niştiman û berjewendiyên Bilind ên Herêma Kurdistanê û qewareya siyasî û îdarê diparêzin û kar li ser bihêzkirin wan ji aliyê damezrawî û hikumraniyê ve dikin.

2- Her du alî di rêvebirin û bihêzkirina dezgehên destûrî, yasayî û rêveberî yên Herêma Kurdistanê de hevbeşiya rasteqîne dikin, bi awayekî ku desthilat di çarçoveya rewatiyê de bin û ji bo bikaranîna wan jî divê îradeya gel û dezgehên fermî yên yasayî jêderên wan bin.

3- Ji bo birêvebirin û bihêzkirina sîstema bergîriyê û rûbirûbûna metirsiyan û parastina aştî û ewlehiya Herêma Kurdistanê, her du alî bi hev re di riya Hikûmeta Herêmê re hemû hewlên xwe dikin ji bo dubare rêkxistina hêza Pêşmergeyên Kurdistanê û hêzên Asayişa Navxwe, bi awayekî bi temamî yekgirtî bibe û başt rêxistinkirî be û di çarçova dezgehên niştimanî yên pêwendîdar de bin.

4- Her du alî bi tevahiya karînên xwe piştevaniyê li Hikûmeta Herêma Kurdistanê dikin, ji bo encamdana çaksaziyê, çespandina şefafetiyê, dijayetiya gendeliyê û bihêzkirina rola dezgehên çavdêriyê li Herêma Kurdistanê. Dema pêwîstî bi yasayekê ji bo her pêngavekê di vê çarçovê de hebe, her du alî wek yek tîm di Parlemantoya Kurdistanê de kar ji bo wê dikin, ji bo yasayên pêwîst pesend bikin.

5- Her du alî piştevaniya Hikûmeta Herêma Kurdistanê dikin, ji bo bernameyeke wê ya hevseng û temam hebe ji bo encamdana çalakiyên îdarî li seranserî Herêma Kurdistanê.

6-A Her du alî hewl didin di heyama xula pêncem a Parlemantoya Kurdistanê de destûra Herêma Kurdistanê bê temamkirin û daxwazên cuda yên girêdayî bi sîstema siyasî, di riya destûrê re bi sazanê re bên çareserkirin. Hevdem her du alî piştevaniyê wê yekê bikin bi piştbestin bi bernameya çaksaziya navendî û di bin çavdêriya Serokatiya Hikûmetê de, desthiltên (Nenavendiya Îdarî) pêşkêşî yekîneyên îdarî bikin, ta kar pê bikin.

B- Heta pesendkirina destûra Herêma Kurdistanê, projeyên yasayî yên xwedî rehendên niştimanî li ser binemaye sazanê bên danîn, jê jî yasaya hilbijartinê.

7- Di riya Hikûmeta Herêmê re, her du alî kar bikin û gav bo hemacurkirina jêder û hawirdeyên Herêma Kurdistanê bavêjin, ligel petrol û gazê û girîngiyê bidin pêşvebirina kartên çandî, pêşesazî û geştûguzariyê. Di heman demê de, her du alî beşdarî rêkxistina sîstema bankê û kartên wezîfeyên giştî û damezrandina sindoqa xaneşînê dibin.

8- PDK û YNKê li ser wê lihev dikin, ku karê damezrawî yê yasayî li Herêma Kurdistanê bi awayekî şefaf be û dahatûyên samanên jêrzemînî, petrol û gazê bo xizmeta gelê Kurdistanê bin û hemû yasayên derbarê petrol û gazê de aliyê Parlemantoyê ve bên derkirin. Herwiha bilez sindoqa dahatûyên petrol û gazê li gor yasayên ji Parlemantoyê ve derkevin, damezrînin.

9- Li ser astê Hikûmeta Federalî, her du alî derbarê yasayên destûrî yên Herêma Kurdistanê de hevhelwest dibin, herwiha her du li ser çespandina bingehên sîstema federalî, çareserkirina pirsgirêkên girêdayî bi navçeyên Kurdistanî yên li derveyî îdareya Herêmê, dozyên petrol û gazê, budceya Herêmê û Pêşmerge û serjimariya giştî jî yekhelwest dibin, ev yeklwestiya jî di riya dezgehên yasayê û destûrî yên Herêma Kurdistanê û nûnerên me di dezgehên federalî de berceste dibe. Herwiha damezrandina hevpeymaniya firaksiyonên Kurdistanî armanca her du aliyan dibe.

Naveroka orîjanla belgeya rêkeftinê:

Rêkewtinî siyasî partî Demokratî Kurdistan û Yekîtiya Nîşitîmanî Kurdistan

Le rewangeyi hest be berprsiyariyetî û parêzgarî le destkewtekanî gelekeman, ke be xwên û xebatî çendîn salle hatûnetedî, herweha ezimûnî drêjî xebat û damezirandinî perleman û ḧkumetî herêm bo ziyatir brewpêdanî destkewtekan û leberçawgirtinî xwênî şehîdan û dabînikrdinî ayindeyekî geş bo kurdistan û yekrîzî gelî kurdistan û zaminikrdinî mafe destûrîyekan û gêrraneweyi kerkuk û nawçe kurdistanîyekanî dereweyi herêm û ziyatir behêzkrdinî peywendîyekanman, herdûla geyşitîne em rêkkewtine siyasiye.

1- herdûla pabend debin be yekêtî xakî nîşitîman û berjewendîye ballakanî herêmî kurdistan, qeware siyasî û îdarîyekeyi deparêzn û le ruwî dameziraweyî û ḧukmirranîyewe behêzî dekeyin.

2- herdûla le berêwebrdin û behêzkrdinî damezirawe destûrî û yasayî û kargêrrîyekanî herêmî kurdistanda şeraketî rasteqîne û kara le nêwaniyan bunyat denên, be şêweyek ke desellatekan le çwarçêweyi şer'yet dabin û piyadekrdinyan le îradeyi gel û damezirawe fermî û yasayiyekanewe serçawe bigirêt.

3- le pênaw behêzkrdinî sîstemî bergrî û rûberûbûneweyi metirsiyekan û parastinî aşitî û asayşî herêmî kurdistan, pêkewe herdûla le rêgayi ḧkumetî herêmewe hemû hewllekanî xoyan dexeneger bo dûbare rêkxistineweyi hêzî pêşmergeyi kurdistan û hêzekanî asayşî nawxo, be şêweyek bibête mayeyi yekgirtineweyi tewawetiyan û başitir rêkxistineweyan le çwarçêweyi damezirawe nîşitîmanîye peywendîdarekan.

4- hedûla be tewawî twanayanewe pallpşitî ḧkumetî herêmî kurdistan deken bo encamdanî çaksazî û çespandinî ziyatirî şefafiyet û dijayetî gendellî û behêzkrdinî rollî damezirawekanî çawdêrî le herêmî kurdistanda, her hengawêkîş bo bedîhênanî em amance pêwîstî be dananî yasa bê, herdûla weku yek tîm le perlemanî kurdistanda karî bo deken.

5- herdûla pallpşit debin bo eweyi ḧkumetî herêmî kurdistan berinameyekî hawseng û têr û tewawî encamdanî çalakî îdarî hebê le sertaserî herêmî kurdistanda.

6- أ - herdula hewlldeden le maweyi xullî pêncemî perlemanî kurdistanda destûrî herêmî kurdistan tewaw bikrêt û xwaste ciyawazekan le ser sîstemî siyasî le rêgayi destûrewe be sazan çareser bikrêt. hawkat herdûla pallpşitî ewe debin be reçawkrdinî berinameyi çaksazî merkezî, lejêr çawdêrî serokayetî ḧkumetda (lamerkeziyetî îdarî) leser binemayi şorrkrdineweyi desellatekan bo yeke kargêrrîyekan karî pê bikrêt.

6-b- ta îqrarî destûrî herêmî kurdistan, prroje yasakanî ke rehendî nîşitîmaniyan heye be sazan amade bikrêt, lewaneş yasayi hellbijardin.

7- herdûla le rêgayi ḧkumetî herêmewe hewll û hengawî hawbeşiyan debê bo hemeçeşnekrdinî serçawekanî dahatî herêmî kurdistan, le pall newt û gaz, perepêdanî kertî kşitukall û pîşesazî û geşituguzar be ewlewîyet werdegîrdrê, hawkat rêkxistineweyi sîstemî banikî û kertî wezîfeyi gşitî û drustkrdinî encûmenî rajew drustkrdinî sinduqî xanenşînî, amancî hawbeşî herdûla debêt.

8- partî û yekêtî kokin ke damezirawe yasayiye peywendîdarekanî herêmî kurdistan be şefafî samanî jêrizewî û newt û gaz bixene xizimetî xellkî kurdistan û tewawî ew yasayane le perlemanî kurdistan derbiçn ke le yasayi newt û gazî herêmî kurdistanda hatûn, herweha pele bikrêt le drustkrdinî sinduqî dahatekanî newt û gaz be pêyi ew yasayeyi ke le perlemanî kurdistan derçuwe.

9- herdûla le ser astî ḧkumetî fîdrallî hawhellwêst debin le peywendî be mafe destûriyekanî herêmî kurdistan û cêbecêkrdinî tewawî binemakanî sîstemî fîdrallî û çareserkrdinî kêşe hellpesêrdrawekanî peywest be nawçe kurdistaniyekanî dereweyi herêm û prsî newt wgaz û budceyi herêm û pêşmerge û encamdanî serjmêrî gşitî, em hawhellwêstiye le rêgayi damezirawe yasayî û destûrîyekanî herêmî kurdistan û nwênerekanman le damezirawe fîdrallîyekan berceste dekrêt, herweha damezirandinî hawpeymanî fraksiyone kurdistanîyekan amancî hawbeşî herdûla debêt.

10- herdûla pabend debin beweyi peywendîyekanî herêmî kurdistan le ser hersê astî 'êraq û herêmayetî û nêwdewlletî le çwarçêweyi damezirawe fermîyekanî herêmî kurdistan debêt, hawkat herdûla dîdgayi hawbeşiyan debêt bo mamellekrdin le gell dewlletanî dewrûber û çareserkrdinî aşitiyaneyi kêşeyi kurd le beşekanî dîkeyi kurdistan, emeş be rêzgirtin le berjewendî hawbeş û drawsêyetî hawbeş.

11- herdûla pabend debin be rêzgirtinî maf û azadî pêkhate etinîkî û ayîniyekanî herêmî kurdistan û rexisandinî derfetî beşdarîkrdin le desellatî siyasî herêmî kurdistanda.

12- herdûla hawhellwêstin ke tîror herreşeyekî berdewame le ser asayşî herêmî kurdistan, le ser em binemayeş herdûla berdewam debin le siyasetî hawpeymanêtî nawxoyî û herêmî û nêwdewlltî bo rûberûbûneweyi tîror û tundrrewî.

13- herdûla hawhellwêstin le ser eweyi kabîneyi noyemî ḧkumetî herêmî kurdistan bayexî tewaw bidat be rexisandinî helî kar û başitirkrdinî bijêwî jiyanî xellk û pêşkêşkrdinî xizimetguzarî ziyatir be hawullatiyan û başitirkrdinî rewşî mafekanî mirov û mafî jnan û jîngeparêzî.

14- serok û cêgrî serokî perleman hemaheng û yek hellwêst debin le perleman û emeş rengdaneweyi debêt bo karî perlemanî le nêwan herdû fraksiyonî yekêtî û partî, herdûlaş kokin ke cêgrî duwemî serokî perleman bo layenî sêyem pêkhatekan bêt û berrawêj û hemahengî destinîşan bikrêt û dabinrêt.

15- herdûla kokin le ser eweyi le ruwî darayî wdahat û xerciye gşitîyekanî herêmî kurdistan pêwîstiyan be rêkxistinewe heye, boye le rêgayi perleman û ḧkumetî herêmî kurdistanewe dûbare rêkxistineweyi yasayî û mwesesatiyanewe bo em bware bikrêt, be şêweyek bibête mayeyi çespandinî ziyatirî şefafiyet û dadperwerî û hawsengî le îdaredanî dahat û xercîyekan û samanî gşitî wllat.

16- peywendîyekanî herêmî kurdistan be pêyi yasa berkarekan le rêgayi damezirawe destûrî û yasayiyekanî herêmî kurdistanewe berrêwe debrên:

أ- le fermangeyi peyundîyekan û nwênerayetîyekanî derewe û şand û merrasîm û bone prrotokolîyekan hawsengî û beşdarî herdûla le ḧkumet parêziraw debêt.

b- le xulî pêncemî perleman rêkxistineweyi yasayî bo peywendîyekanî herêmî kurdistan dekrêt, be şêweyek wezîrî herêm bo em babete diyarî bikrêt.

17-herdûla wek yek tîm kar deken bo çareserkrdinî em rewşe sepênrraweyi kerkuk û nawçe kurdistanîyekanî dereweyi îdareyi herêm, bo em mebesteş lîjneyekî ballayi hawbeş le nêwan herdûla pêkdêt bo pallpşitî ḧkumetî herêm bo asayîkrdineweyi doxeke û cêbecêkrdinî madeyi 140 û çespandinî îstḧqaqî kurd lem nawçane amancî hawbeşe herdûla debêt, bem şêweyeyi xwarewe:

أ- diyarîkrdinî dosiyeyi taybet be madeyi 140 yi destûrî 'êraq be sercem rêkare yasayî û îdarîyekanewe le ser herdû astî kerkuk û 'êraq.

b- diyarîkrdinî dosiyeyi taybet be asayîkrdineweyi doxî jiyan û guzeranî naw kerkûk.

t- Hikumetî herêm be hemahengî le gel hikumetî fîderal kar dekat bo asayîkrdineweyi doxî parêzgayi kerkûk û nawçe kurdistanîykanî dereweyi îdareyi herêm (cênakokekan), le ruwî siyasî, îdarî, serbazî û eminî.

c- prroseyi dananî parêgarî kerkûk le paşkoyi em rêkkewtininameye diyarîkrawe.

18- pabendbûnî herdûla bem rêkkewtine be hemû xallekaniyewe pallpşitî ḧukmirranî sertaserî kurdistan erkî hawbeşî herdûlaye û pêkewebûn berdewambûnî şeraketî rasteqîne deparêzî û bo cêbecêkrdin û bedwadaçûnî nawerrokî em rêkkewtine lîjneyekî hawbeş pêkdêt û mangane yan le katî pêwîst kodebinewe.

Partî Demukratî Kurdistan                             Yekêtî Nîşitîmanî Kurdistan

4/3/2019                                                           4/3/2019

-----------

paşkoyi rêkkewtininameyi siyasî nêwan

Yekêtî Nîşitîmanî Kurdistan û Partî Dîmukratî Kurdistan

sebaret be parêzgayi kerkuk

hawterîb le gell pêkhênanî ḧkumetî herêm hengawekanî pêwîst bo çareserî kêşekanî parêzgayi kerkuk be dananî parêzgarîşewe be pêyi rîkkewtinî nêwan berrêzan kak mes'ud barizanî û kak kosiret resull le 3/3/2019 dest pêdekat.

Yekêtî Nîşitîmanî Kurdistan                                     Partî Dîmukratî Kurdistan

4/3/2019                                                                    4/3/2019