SAMER'den çerçeve yasa araştırması: Sonuçlar dikkat çekti...
PeyamaKurd - Saha Araştırmaları Merkezi'nin (SAMER) yayımladığı yeni bir araştırma, kamuoyunda "Çerçeve Yasa" olarak bilinen 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'a yönelik halk desteğinin yüzde 77'yi aştığını ortaya koydu.
SAMER’e göre araştırma, çevrimiçi (online) anket yöntemiyle toplam 1166 kişiyle gerçekleştirildi. Diyarbakır, İstanbul ve Van'ın da aralarında bulunduğu 21 kentte yaşayan kişilerle yürütüldü.
Ancak bu yüksek desteğe rağmen, katılımcıların ezici bir çoğunluğu yasanın tek başına kalıcı barışı sağlamak için "yetersiz" olduğunu düşünüyor ve anadilde eğitim, Kürt kimliğine anayasal güvence ve kayyım uygulamasının kaldırılması gibi köklü demokratik reformlar talep ediyor.
Yüksek Destek Partiler Üstü, Zirve YSP/HDP'de
8-20 Ağustos tarihleri arasında 21 kentte 1166 kişiyle yapılan araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 77,7'si Çerçeve Yasa'yı destekliyor. Destek, 2023 seçimlerinde YSP/HDP'ye oy verdiğini söyleyenlerde yüzde 90,3'e ulaşarak zirveye çıkıyor. CHP seçmenlerinde bu oran yüzde 64,1, AK Parti seçmenlerinde ise yüzde 58,4 olarak ölçüldü. Katılımcıların yüzde 71,2'si düzenlemenin süreci olumlu etkileyeceğine inanırken, yasanın Türkiye'nin geleceği için genel olarak olumlu olacağını düşünenlerin oranı yüzde 83,9'a yükseliyor.
"Kalıcı Barış İçin Yeterli Değil"
Bu olumlu tabloya rağmen, "Bu düzenleme Türkiye’de kalıcı bir barışı sağlamak için yeterli mi?" sorusuna katılımcıların yüzde 78,7'si net bir şekilde "yetersiz" yanıtını verdi. Yasayı kalıcı barış açısından yetersiz bulanların oranı CHP seçmenlerinde yüzde 91,4, YSP/HDP seçmenlerinde ise yüzde 89,6 gibi çok yüksek seviyelerde. Benzer şekilde, katılımcıların yalnızca yüzde 11,1'i yasanın Kürt meselesini tek başına çözebileceğini düşünürken, yüzde 46,5'i "kısmen çözebileceğini" belirtti.
Devam Yasaları İçin Net Talepler: Anadilde Eğitim ve Kayyım
Araştırmanın en çarpıcı bölümü, halkın devam yasalarından beklentilerini ortaya koydu. Katılımcılar, barış sürecinin sadece mevcut yasayla sınırlı kalmamasını, kapsamlı reformlarla desteklenmesini istiyor:
- Anadilde Eğitim: Katılımcıların yüzde 89,2'si anadilde eğitim hakkını düzenleyen bir yasa çıkarılmasını destekliyor.
- Kayyım Uygulaması: "Kayyım atamalarını kaldıran düzenlemelere gidilmeli" görüşüne destek yüzde 84,2'ye ulaştı.
- Kürt Kimliği: "Kürt kimliğinin Anayasa’da tanımlanacağı düzenlemeler olmalı" görüşüne toplam destek yüzde 84 olarak ölçüldü.
- Demokratik Reformlar: Terörle Mücadele Kanunu'nun (yüzde 85,3) ve Türk Ceza Kanunu'nun (yüzde 85,4) değiştirilmesi, düşünce ve ifade özgürlüklerinin genişletilmesi (yüzde 84) ve yerel yönetimlerin güçlendirilmesi (yüzde 81,7) gibi talepler de çok yüksek destek gördü.
Uygulamaya Güvensizlik ve "En Kısa Zamanda" Beklentisi
Katılımcıların yüzde 66,8'i, bu devam yasalarının "en kısa zamanda" çıkarılması gerektiğini belirtirken, sürecin geleceğine dair ciddi kaygılar da taşıyor. Yüzde 52,6'sı devam yasalarının hiç çıkmayacağından endişe duyduğunu ifade etti.
Ayrıca, mevcut yasanın uygulanmasına ilişkin de bir güvensizlik hakim. Katılımcıların yüzde 47,1'i yasanın uygulamasında sorunlar yaşanacağını, yüzde 33,1'i ise "kısmen" sorunlar çıkacağını düşünüyor. Bu güvensizliğe paralel olarak, halkın yüzde 90,1'i yasanın uygulanmasının bağımsız bir komisyon tarafından izlenmesini ve sonuçların düzenli olarak Meclis'e raporlanmasını talep ediyor.
Sürecin Merkezi: Meclis, Sivil Toplum ve Öcalan
"Bundan sonraki süreçte en çok kimler etkili olmalı?" sorusuna verilen yanıtlarda, halkın beklentisi netleşti. Katılımcılar, sürecin tek bir aktör tarafından değil, geniş bir yelpaze tarafından yürütülmesini istiyor. En çok işaretlenen üç yapı sırasıyla: Türkiye Büyük Millet Meclisi (yüzde 69,8), sivil toplum (yüzde 52,4) ve Abdullah Öcalan (yüzde 51) oldu. Hükümeti işaretleyenlerin oranı yüzde 18,4'te kaldı.