"ABD'nin Şam yönetimi ile yakınlaşması DSG'yi zayıflattı"

PeyamaKurd - Demokratik Suriye Güçleri’nin (DSG) feshedilerek Suriye ordusuna entegre edilmesi, bölgede 10 yılı aşkın süredir devam eden Kürt öncülüğündeki özerk yönetimin sona ermesi anlamına geliyor?

Sürecin Kürtlerin dil, siyasi haklar ve kadınların kazanımları üzerindeki etkisi belirsizliğini korurken, gelişme Ankara’nın Suriye’de uzun süredir talep ettiği DSG’nin dağıtılması hedefini de karşılıyor.

Demokratik Suriye Güçleri (DSG) Genel Komutanı Mazlum Abdi’nin DSG’nin feshedileceğini ve güçlerinin Suriye ordusuna katılacağını açıklamasının ardından, kararın Suriye Kürtleri ve Türkiye açısından sonuçları tartışılmaya başlandı.

Bir dönem yaklaşık 100 bin savaşçıdan oluşan ve Suriye topraklarının yaklaşık beşte birini kontrol eden DSG, ABD’nin IŞİD’e karşı mücadelesindeki temel ortağı olarak öne çıkmıştı. DSG öncülüğündeki yönetim döneminde Suriye Kürtleri, Şam yönetimleri altında daha önce sahip olmadıkları bazı kültürel ve siyasi hakları elde etmişti.

Lyon Üniversitesi'nden Suriye uzmanı Fabrice Balanche, DSG’nin feshedilmesinin Kürt özerkliğinin sona ermesi anlamına geldiğini belirterek, 10 yılı aşkın süren özerklik döneminin ardından bölgenin yeniden Şam yönetiminin kontrolüne girdiğini ifade etti.

Kürtçe için anayasal güvence tartışması

DSG’nin feshedilmesiyle birlikte Suriye Kürtlerinin elde ettiği hakların geleceği önemli bir başlık olarak öne çıkıyor.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın ocak ayında yayımladığı kararnameyle Kürtçe ulusal dil olarak tanındı. Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde okullarda Kürtçe eğitim verilmesinin önü açıldı. Aynı düzenlemeyle 1962 nüfus sayımı nedeniyle vatandaşlığını kaybeden Kürtlere vatandaşlık hakkı yeniden verildi ve Newroz resmî tatil ilan edildi.

Eğitim Bakanlığı da 27 Ağustos'ta Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerdeki devlet ve özel okullarda haftada üç saat Kürtçe ders verilmesini öngören düzenlemeyi uygulamaya koydu. Bu derslerden alınan notların öğrencilerin yıl sonu notlarına dahil edilmesi kararlaştırıldı.

Ancak Balanche, Kürtçe konusunda anayasal bir güvence bulunmadığını belirterek, mevcut düzenlemenin cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayandığına dikkat çekti.

Kadınların kazanımlarının geleceği belirsiz

DSG’nin sona ermesi, Kürt öncülüğündeki yönetim yapısında kadınların elde ettiği konumun geleceğine ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.

DSG ve ona bağlı kurumlarda yönetim görevlerinin bir kadın ve bir erkek tarafından birlikte yürütüldüğü eş başkanlık sistemi uygulanıyordu.

Balanche, bu sistem sayesinde bölgede kadın ve erkeklerin yönetimde eşit konuma geldiğini belirterek, yeni devlet yapısında bu uygulamanın devam edip etmeyeceğinin belirsiz olduğunu söyledi.

Kürt yönetimi döneminde getirilen çok eşliliğe yönelik kısıtlamaların geleceği ve DSG bünyesindeki kadın savaşçıların Suriye ordusuna entegrasyonu da henüz netleşmeyen konular arasında bulunuyor. Suriye ordusunda şu anda kadın askerler yer almıyor.

ABD'nin Şam'la yakınlaşması DSG'yi zayıflattı

DSG’nin konumunun zayıflamasında ABD'nin Suriye'deki yeni yönetimle ilişkilerini geliştirmesi de etkili oldu.

Washington, Ahmed el-Şara yönetimiyle ilişkilerini ilerletirken 2025'te Suriye'ye yönelik geniş kapsamlı yaptırımları kaldırdı. Geçtiğimiz hafta ise Suriye'yi teröre destek veren devletler listesinden çıkardı.

Ocak ayında Suriye hükümet güçlerinin DSG'nin kontrolündeki geniş alanlara yönelik operasyonu da Kürt güçlerini Şam'la entegrasyon görüşmelerine yeniden yöneltti.

DSG'nin feshi Türkiye'nin taleplerinden biriydi

DSG’nin feshedilmesi, Türkiye'nin Suriye'deki temel güvenlik taleplerinden birinin gerçekleşmesi anlamına geliyor.

Ankara, DSG'yi PKK ile bağlantılı bir yapı olarak değerlendiriyor ve örgütün silahsızlandırılarak Suriye devletine entegre edilmesini uzun süredir talep ediyor. DSG ise PKK'nın uzantısı olduğu yönündeki değerlendirmeyi reddediyor.

Türkiye, 2016'dan bu yana kuzey Suriye'de DSG'ye karşı bir dizi sınır ötesi askeri operasyon düzenledi ve bölgede binlerce asker bulunduruyor. Ankara, söz konusu güçlerin karşı karşıya olduğu güvenlik tehditleri ortadan kalkana kadar Suriye'deki askeri varlığını sürdüreceğini belirtiyor.

Washington merkezli Brookings Enstitüsü'nden Türkiye uzmanı Aslı Aydıntaşbaş, DSG'nin feshedilmesinin Suriye'deki istikrar açısından Türkiye'nin terörle mücadeleye ayırdığı bazı kaynakları savunmanın diğer alanlarına yönlendirmesine imkân sağlayabileceğini belirtti.

DSG'nin feshi PKK sürecini nasıl etkileyebilir?

DSG'nin feshedilmesi, Türkiye ile PKK arasında yürütülen silahsızlanma ve fesih sürecini de etkileyebilecek gelişmeler arasında yer alıyor.

PKK lideri Abdullah Öcalan, Şubat 2025'te örgüte silah bırakma ve kendisini feshetme çağrısı yaptı. PKK ise üç ay sonra bu yönde karar aldığını açıkladı. Temmuz 2025'te Süleymaniye’de düzenlenen törende bir grup PKK mensubu silahlarını sembolik olarak yaktı.

Türkiye Parlamentosu da ağustos ayında PKK'nin feshi için hukuki çerçeve oluşturacak bir yasa kabul etti. Kürt siyasetçiler ise kalıcı bir barış için daha kapsamlı demokratik ve hukuki reformların gerekli olduğunu belirtiyor.

Ankara açısından süreç yalnızca Türkiye sınırlarıyla sınırlı değil. Türkiye, DSG'nin de feshedilmesini istiyor ve örgütü PKK ile aynı silahlı yapılanmanın parçası olarak değerlendiriyor.

İstanbul Marmara Üniversitesi'nden Ortadoğu uzmanı Serhan Afacan ise PKK'nin bölgedeki herhangi bir ülkede varlığını sürdürmemesi gerektiğini belirterek, olası bir barış ve uzlaşma sürecinin Türkiye, İran, Irak ve Suriye'de PKK'nin varlığının sona ermesini gerektirdiğini ifade etti.

Suriye Kürtlerinin geleceği belirsiz

DSG'nin feshiyle birlikte Suriye'nin kuzeydoğusunda (Rojava) Kürtlerin öncülük ettiği 10 yılı aşkın özerk yönetim dönemi sona ererken, Kürtlerin yeni Suriye devletindeki siyasi ve kültürel konumu henüz netleşmiş değil.

Kürtçe eğitim, siyasi temsil, kadınların yönetimdeki konumu ve yerel yönetimlerin yetkileri gibi başlıkların Şam yönetimiyle entegrasyon sürecinde nasıl şekilleneceği, Suriye Kürtlerinin geleceği açısından belirleyici olacak.

(Dorian Jones- Radio France Internationale(RFI)