Zelenskiy: Rûsya bihayên xwarinê wek çek bikar tîne
PeyamaKurd – Serokomarê Ukraynayê Volodymyr Zelenskiy diyar kir, divê bawerî bi Rûsyayê neyê kirin û got, "Rûsya bihayên xwarinê wekî çek bikar tîne. Ev yek ji peravên Atlantîka Afrîkayê heta Başûrê Rojhilatê Asyayê bandorê li herêman dike. Mezinahiya tehdîdê ev e."
Zelenskiy di axaftina xwe ya li Lijneya Giştî ya 78emîn a Neteweyên Yekbûyî (NY) ya ku li New Yorkê hat kirin da derbarê şerê navbera Rûsya û Ukraynayê da daxuyanî da.
Zelenskiy eşkere kir, berê Ukrayna ji çekên nukleerî hatibû paqijkirin û wiha got: "Di salên 1990î de diviyabû Rûsya ji çekên nukleerî bihata paqijkirin. Dîrok vê yekê nîşanî me dide. Rûsiya heq dike ku îro ji van çekan were paqijkirin. Mafê terorîstan tune ye ku bibin xwedî çekên nukleerî. çekên nukleerî."
Zelenskiy diyar kir, Rûsyayê li dijî Ukrayna û hemû cîhanê çekên curbecur bikar anîne û destnîşan kir ku piştî destpêkirina şer, Rûsyayê benderên Ukraynayê yên li Deryaya Reş û Deryaya Azovê girtin û li ser benderên li ser çemê Dunayê êrîş kirin.
Zelenskiy got, "Ev hewldanek e ku kêmbûna xwarinê li bazara cîhanê wekî çek bikar bîne, di berdêla naskirina hin, lê ne hemî, deverên ku ji hêla Rûsyayê ve hatine girtin. Rûsya bihayên xwarinê wekî çek bikar tîne. Ev yek herêmên ji peravên Atlantîkê yên Afrîkayê heta Başûrê Rojhilatê Asyayê. Ev asta xetereyê ye."
Zelenskiy spasiyên xwe ji rêberên ku piştgirî didin Înîsiyatîfa Genimê Deryaya Reş û bernameya "Gelê ji Ukraynayê" nîşan da, bal kişand ser girîngiya şandina hilberên xwarinê yên Ukraynayê ji Cezayîr û Spanya bo Endonezya û Çînê.
Zelenskiy got, "Heta ku Rûsya Înîsiyatîfa Genimê Deryaya Reş asteng bike jî em hewl didin aramiya xwarinê misoger bikin. Hêvîdar im ku gelek ji we beşdarî vê pêvajoyê bibin. Me ji benderên xwe korîdoreke sewqiyata deryayê ya demkî vekir. Em hewl didin bejayê biparêzin. rêyên hinardekirina genim."
Zelenskiy diyar kir, Rûsya çavkaniyên enerjiyê wek çekan bi kar tîne û wiha got: "Dema ku Kremlîn hat Meydana Sor ji bo qelskirina lîderên welêt neft û gaz wek çek bi kar anî. Niha xeterî mezintir bûye. Rûsya enerjiya nukleerî dike çek. Rûsya hewl dide santrala nukleerî ava bike." "Ne tenê teknolojiyên xwe yên bêbawer li dijî Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê belav dike, santralên welatên din jî vediguherîne "bombeyên qirêj" ên rast."
Zelenskiy got, Rûsyayê Santrala Nukleerî ya Zaporizhiayê desteser kir û ji ber belavbûna radyasyonê ji wir şantajê li dinyayê kir.
Zelenskiy diyar kir, zarokên ji axa Ukraynayê hatine desteserkirin birin Rûsyayê.
Wî bal kişand ser vê yekê ku Dadgeha Tawanan a Navdewletî ji ber vê tawanê fermana girtina serokê Rûsyayê Vladimîr Pûtîn derxist.
Zelenskiy diyar kir ku ew ji bo paşdegirtina zarokên navborî hewl didin.
Zelenskiy diyar kir ku Rûsya her 10 salan carekê dest bi şer dike.
"Beşek ji axa Moldova û Gurcistanê di bin dagirkeriyê de ye. Rûsyayê Sûriye kir wêran. Eger Rûsya nebûya, li Sûriyeyê qet çekên kîmyewî nedihatin bikaranîn. Rûsyayê hema hema Belarûs daqurtand û bi eşkereyî gefan li Kazakîstan û Baltîkê dixwe. Şerê li dijî Ukraynayê berdewam dike "Armanc ew e ku em ax, gelê xwe, jiyana xwe, çavkaniyên xwe bikin çek li dijî nîzama navneteweyî ya bingehîn. Topxaneyên Rûsyayê divê em dev ji vê berdin."
Zelenskiy da zanîn, sala par li Lijneya Giştî ya Neteweyên Yekbûyî xêzên "Formula Aştiyê" pêşkêş kiribû, Zelenskiy bal kişand ku ev formula ji hêla 140 dewletan va tê piştgirîkirin û got, "Formula aştiyê ya Ukraynayê her ku diçe global dibe. Berhemên formulê ew in. Rûsyayê li dijî Ukrayna û welatên din bi kar tîne." "Ev çareserî û gavên ji bo rawestandina her cûre çekan ku ji hêla welatên din ên êrîşkar ve were bikar anîn vedihewîne. Di dîroka nûjen de yekem car şansek me heye ku em li gorî şert û mercan êrişan rawestînin. gelê êrîşkar, "wî got.
Serokê Ukraynayê Zelenskiy got:
"Ez dizanim ku hin peymanên bi guman li pişt perdeyê têne kirin. Baweriya xirabiyê nayê kirin. 'Gelo dikare bi Putin re were bawer kirin?' Pirsê ji Prigozhin (damezrînerê koma şerkerên kirêt Wagner, ku di balafira ketî de mir) bipirsin. Dema ku Rûsya cîhan dikişîne nav şerê dawî, Ukrayna her tiştê ku ji destê xwe tê dike ji bo ku kes li cîhanê newêre êrîş bike. Welatê piştî êrîşa Rûsyayê. Divê pêşî li çekan bê girtin. Çi tê kirin "Divê ceza ji sûcên şer re bê dayîn. Kesên ku hatine dersînorkirin divê vegerin malên xwe. Divê kafir vegere welatê xwe. Ji bo ku em vê yekê pêk bînin divê em bibin yek. û em ê vê bikin."