Iraq - Erdên çandiniyê yên tên avdan ji %70ê zêdetir kêm bûn

PeyamaKurd - Wezareta Çandiniyê ya Iraqê raporek xemgîn weşand ku eşkere dike ku erdên çandiniyê yên tên avdan li welêt ji ber guherîna avhewayê û kêmbûna avê ji %70 zêdetir kêm bûne.

Îro (Yekşem, 12ê Tîrmeha 2026an) Cîgirê Wezîrê Çandiniyê, Mehdî el-Cibûrî, di axaftina xwe ya bi çapemeniyê re got, "Sekora çandiniyê li Iraqê ji ber bilindbûna germahiyê, kêmbûna baranê û kêmbûna cidî ya asta ava çemên Dîcle û Firatê bi pirsgirêkek mezin re rû bi rû ye. Vê yekê rasterast bandor li ser plansaziya me ya çandiniyê kiriye."

Li gorî daneyên ku ji hêla Cibûrî ve hatine parvekirin, ji ber kêmbûna rezervên avê yên stratejîk ên welêt, qada erdê çandiniyê ya ku berê bi rêbazên kevneşopî dihat avdan, pêşî ji 6 mîlyon donimî daketiye 5 mîlyonî, û dûv re, bi kêmbûnek krîtîk, tenê daketiye 2 mîlyon donimî.

Ji bo têkoşîna li dijî vê krîzê, Wezaretê berê xwe daye pergalên avdanê yên nûjen ên li ser bingeha çavkaniyên ava binê erdê. Di vê çarçoveyê de, di navbera salên 2023 û 2025an de ji bo dabînkirina zêdetirî 13,000 pergalên avdanê yên pêşketî peyman hatin îmzekirin.

Hikûmeta Iraqê ji bo teşwîqkirina cotkaran %30ê lêçûna van pergalan piştgirî dike. Ji bo hêsankirina vê yekê, sala yekem wekî heyamek kerem tê hesibandin û mîqdara mayî di nav 10 salan de bi perçeyan tê dayîn.

Li gel hişkesaliya giran, Cibûrî diyar kir ku bi saya karanîna teknolojiyên nû, Iraq ji bo çaremîn sala li pey hev di hilberîna genim de xwe-têrkirinê bi dest xistiye, û girêdayîbûna bi îtxalatê ji holê rakiriye.

Cibûrî herwiha behs kir ku Iraqê dest bi hin berhemên çandiniyê bo bazarên biyanî kiriye.

Daneyên fermî nîşan didin ku pêdiviya salane ya Iraqê ya avê 70 milyar metrekup e, lê niha tenê 53 milyar metrekup bi rastî peyda dibin.

Ev kêmasiya girîng a avê dibe sedema zêdebûna bilez a rêjeyên çolbûnê, ku dibe sedema windakirina beşek mezin ji axa berhemdar a welêt ji ber şorbûn û zuwabûna axê.

Wek çareseriyek demdirêj, hikûmeta Iraqê plan dike ku di salên pêş de 250 milyar dolarên mezin li sektora çandinî û xwarinê veberhênan bike, bi armanca ku ewlehiya xwarinê lawaz nebe û çandiniyê veguherîne sektorek aborî ya berxwedêrê avhewayê û domdar.