NYT: Trump ji bo destûra F-35an bide Erdogan amade ye

PeyamaKurd - Rojnameya New York Times ragihand ku Serokê Amerîkayê Trump amade ye ku ji Serokê Tirkiyeyê Erdogan re ragihîne ku ew amade ye ku destûrê bide Tirkiye ku dîsa tevlî bernameya balafirên şer ên F-35 bibe.

Tê payîn ku Trump di hevdîtina xwe de ji Erdogan re ragihîne ku ew amade ye ku destûrê bide Tirkiye ku vegere bernameya F-35an.

Li gorî New York Times ku behsa çar berpirsên payebilind ên rêveberiya Amerîkayê dike, berpirsên Amerîkayê li ser hûrgiliyên ka Trump wê çawa sînorkirinên qanûnî yên ji hêla Kongreyê ve hatine ferzkirin derbas bike, nêrînên wan ên cuda hene.

Rayedar pêşniyar dikin ku ji bo derbaskirina van astengiyan dibe ku danûstandinek nameyan di navbera her du rêberan de çêbibe.

Meha borî, di hevdîtinek bi Sekreterê Giştî yê NATOyê Mark Rutte re li Ofîsa Oval, Trump, dema ku bersiva pirsek li ser F-35 û Lûtkeya Enqereyê dida, got ku ew amade ye ku diyariyek ji Erdogan re bîne ku "wî pir kêfxweş bike".

Trump got, "Mirov nizane Tirkiye çiqas ji hêla leşkerî ve bihêz e. Artêşeke wan a pir bi hêz heye," û derbarê beşdarbûna wî di Lûtkeya NATOyê de got, "Erdogan telefon kir û got, 'Lûtke li Tirkiyeyê ye, divê hûn li wir bin.' Ji ber ku ez rêzê li Serok Erdogan digirim, ez ê beşdarî Lûtkeya NATOyê bibim."

Çima di sala 2019an de alozî derket?

Kirîna sîstema parastina hewayî ya S-400 ji Rûsyayê ji aliyê Tirkiyeyê ve di sala 2019an de têkiliyên bi DYAyê re aloz kir.

Washingtonê bi derxistina Tirkiyeyê ji bernameya balafirên şer ên F-35an û sepandina cezayan bersiv da; wê îdia kir ku pergalên S-400 dikarin îstîxbaratê li ser şiyanên veşartî yên balafirên şer ên F-35 bidin Rûsyayê.

Kongreya DYAyê qanûnek derxist ku firotina F-35an ji Tirkiyeyê re qedexe dike heya ku Enqere xwediyê S-400an be.

Tirkiye di Nîsana 2021an de bi fermî ji bernameya F-35an hate derxistin. Ji wê demê ve, ji ber hebûna berdewam a pergalên S-400, ne diyar e ka gelo Tirkiye dikare dîsa tevlî bernameya F-35 bibe an na.

Çima F-35 girîng bû?

Balafireke şer a pir-rol a nifşa pêncemîn, ku bi fermî wekî "F-35 Lightning II" tê binavkirin, ji hêla gelek pisporan ve di plansaziya parastinê ya Tirkiyeyê de wekî pir girîng dihat hesibandin.

Tê gotin ku F-35 di hawîrdora şerê nûjen de bi saya dîtina xwe ya radarê ya kêm, entegrasyona sensorê ya pêşkeftî, kapasîteya operasyonê ya bi alîkariya torê û şiyana pêkanîna mîsyonên cûda avantajên girîng pêşkêş dike.

Piştî ku ji bernameyê hate derxistin, Tirkiyeyê bi giranî bal kişand ser bidestxistina F-16ên nû û pêşxistina balafira xwe ya şer a neteweyî, KAAN.

Wekî din, vebijarkên alternatîf ên balafireke şer ên wekî Eurofighter Typhoon jî hatin nirxandin.