دەست بە سەرکردنی ژنێکی کوردی چالاکی فەرهەنگی و کلتووری لە کرماشان

• دەست بە سەرکردنی ژنێکی کوردی چالاکی فەرهەنگی و کلتووری لە کرماشان

مەهسا زارعی، چالاکی فەرهەنگی و مافی ژنانی خەڵکی کرماشان، ڕۆژی هەینی ١٢ی ڕێبەندانی ١٤٠٤ لە شوێنی کارەکەی لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەست بەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزرا. دەسەڵاتی دادوەری یان ئەمنی تا بڵاوبوونەوەی ئەم ڕاپۆرتە ووڵامیان بۆ ئەم ڕاپۆرتە نەداوەتەوە.

زارعی، کە لە ماوەی یەک ساڵی ڕابردوودا، بە تایبەت لە کاتی شەپۆلی ناڕەزایەتییە ناوخۆیی و نیشتمانییەکان دا، چەندین جار لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە بانگهێشت کراوە و پێشینەی دەستگیرکردنی هەیە، پێشتر لە ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥ دەستگیرکرابوو، دوای ماوەیەک بە کەفالەت ئازادکرابوو. تا ئێستا سەرچاوە خێزانی و ناوخۆیی یەکان لە هۆکاری دەستگیرکردنەکە یان ئەگەری تۆمەتبارکردنەکە ئاگادار نەکراونەتەوە.

دەست بەسەرکرانی ئەمڕۆی زارعی هاوکاتە لەگەڵ شەپۆلێکی نوێی ناڕەزایەتی سەرتاسەری لە ئێران کە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بۆ چەند شارێک لەوان کرماشان بڵاوبووەتەوە؛ شایەتحاڵە ناوخۆیی یەکان و ڕاپۆرتە میدیاییەکان گردبوونەوە لە ناوچە جۆربەجۆرەکانی پارێزگاکە بە تایبەت لە کرماشان، ئیسلام ئاباد غەرب (شەباد) و هەرسین و بڵاوەپێکردنی بەربڵاوی هێزە ئەمنییەکانیان ڕاگەیاندووە. ئەم ناڕەزایەتیانە لە لایەک ڕەگ و ڕیشەی لە ناڕەزایی ئابوورییەوە هەیە و لە لایەکی دیکەشەوە ڕەهەندێکی سیاسی و داخوازییان هەیە.

ڕاپۆرت و بەڵگەنامەکانی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی ناوچەیی نیشان دەدەن کە سەرکوتی چالاکانی فەرهەنگی و مەدەنی لە کرماشان بەشێکە لە سیاسەتێکی بەرفراوانتر کە بە تایبەتی ژنانی کورد و دامەزراوە فەرهەنگییەکان دەچەوسێنێتەوە؛ ئەم فشارانە بریتین لە دەستگیرکردن بەبێ فەرمانی دەستگیرکردن، ڕەتکردنەوەی دەستڕاگەیشتن بە پارێزەران و سنووردارکردنی سەردانی خێزان.

هەروەها شارەزایانی زمانەوانی و یاسایی و لێکۆڵینەوە، پرۆسەیەکی بەرجەستەی ئاسەمیلەکردنی زمانەوانی و گۆڕانکاری لە ڕەفتاری زمانەوانی لە کرماشاندا بەڵگەیان کردووە؛ ئەم پرۆسەیە، بەشێکی دەرئەنجامی هەمان سیاسەتەکانی سەرکوتی کولتووری و سنووردارکردنی فێرکردن و ئامادەبوونی گشتی زمانی کوردییە، کە ڕەخنەگران وەک فاکتەری لاوازکردنی شوناس و مافی کولتووری کەمینەکان دەیبینن.

ڕێکخراوە هەواڵییە ناوخۆیی یەکان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ لە کوردستان بەردەوام بوون لە ڕاپۆرتدان لەسەر دەستگیرکردنی مەهسا زارعی و دۆسیە هاوشێوەکانی و داوای زانیاری تایبەت لە لایەن بەرپرسان و ئازادکردنی دەست بەجێی دەستبەسەرکراوان دەکەن. تا ئێستا هیچ زانیارییەک لەسەر تۆمەتەکە و کات و شوێنی دەستبەسەرکردنی زارعی بڵاونەکراوەتەوە.

لە کۆتایی دا، دۆسیەی دەستبەسەرکردنی چالاکانی مەدەنی لە کرماشان و بارودۆخی زمان و فەرهەنگی کوردی لەم پارێزگایە، لە ڕوانگەی مافی مرۆڤ و کولتوورییەوە، داواکارییەکی بەردەوامی دامودەزگا نێودەوڵەتی و مەدەنییەکان دەخاتە ڕوو؛ شەفافیەت لە ڕێوشوێنەکان دا، دەستڕاگەیشتن بە پارێزەر و کۆتایی هێنان بە دەستبەسەرکردنی ئارەزوومەندانە لە داواکارییە بنەڕەتییەکانن کە ئەکتەرە ناوخۆییەکان و چاودێرانی نێودەوڵەتی دووپاتیان کردووەتەوە.