"بوونی دەستوور لە هەرێمی کوردستان گۆڕەپانی موزایەداتی سیاسی بەرتەسک دەکاتەوە"

پەیامی کورد     ...     "بوونی دەستوور لە هەرێمی کوردستان گۆڕەپانی موزایەداتی سیاسی بەرتەسک دەکاتەوە"

مامۆستایەکی زانکۆ لەبارەی دەستوورەوە دەڵێت، دەستوور ژیانی سیاسی بە شێوەیەک ڕێک دەخا کە لە گرژی و نائارامیی سیاسی بیپارێزێت. بۆ نموونە، دیاریکردنی کات و ماوە و خولەکانی هەڵبژاردن و پێگە و دەسەڵاتی پۆستە باڵاکان، هەروەها هەیکەلبەندیی نیشتمانیانە بۆ هێزی پێشمەرگە و سەربازی هەرێم دەکات، بەمەش گۆڕەپانی موزایەداتی سیاسی بەرتەسک دەکاتەوە.

لە ۱۹ی ٥ی ۲۰۲۱، به‌ به‌شداریی هه‌رسێ سه‌رۆکایه‌تییه‌که‌ی هه‌رێمی کوردستان، نوێنه‌ری تایبه‌تی سکرتێری گشتیی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان لە عێراق و ژماره‌یه‌ک له‌ به‌رپرسانی حیزبی هه‌رێمی کوردستان، به‌ ناونیشانی "هه‌رێمی کوردستان-عێراق، یه‌کڕیزی و ده‌ستوور" کۆنفرانسێک بەڕێوە چوو، هەر لەو کۆنفرانسەدا، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، نێچیرڤان بارزانی ووتی: "دەستووری هەرێمی کوردستان دەبێت بەهاکانی دیموکراسی، ئازادی و ڕادەربڕین بپارێزێت و ڕەنگدانەوەی زۆربەی خواستەکانی پێکهاتەکانی گەلی کوردستان بێت".

پسپۆڕان و مامۆستایانی زانکۆ و سیاسەتوانان لەبارەی دەستوورەوە دوان و بیروبۆچوونی خۆیان بە شێوەی ئەکادیمی خستە ڕوو.

پەیوەست بە هەمان بابەت، مامۆستای زانکۆ و شرۆڤەکاری سیاسی، عومەر نوورەدینی، ڕایگەیاند: "بەپێی ماددەی ١٢٠ی دەستووری عێراق، هەرێمی کوردستان دەستووری خۆی دەبێت، ئەم ددانپێدانانە دەستوورییە مافێکی ڕەوا و بەرهەمی خەبات و تێکۆشانی گەلی کوردستانە، هەڵگری ئەو مانایەیە کە گەلی هەرێمی کوردستان خاوەنی بوون و قەوارە و سیستەمی سیاسیی تایبەت بە خۆیەتی، واتا عێراق وەک دەوڵەت لە یەک قەوارەی سیاسی و دەستووری پێک نایە، بەڵکوو دەکرێ پێی بوترێ یەک دەوڵەت و دوو قەوارەی سیاسی و دەستووری کە بریتین لە قەوارەی سیاسیی عیراقی فیدراڵ و قەوارەی سیاسیی هەرێمی کوردستان. لەل ایەکی ترەوە، ئەم ددانپێدانانە دەستوورییە بەرجەستەکەری ئەو ڕاستییەشە کە سەروەریی ناوخۆی عیراق یەکپارچە نییە و دابەش بووە چوونکە لە هەرێمی کوردستان سەروەری بۆ یاساکانی پەرلەمانی کوردستانە و ئەگەر ببینە خاوەنی دەستووری خۆمان بۆ دەستووری هەرێم دەبێت، لەگەڵ ڕەچاوکردنی هەندێ تایبەتمەندی بۆ دەسەڵاتە فیدڕاڵییەکان و نەبوونی ناکۆکی لەنێوان دەستوور و یاساکانی هەرێم لەگەڵ دەستووری عێراق."

نوورەدینی زیاتر ووتی: "بوونی دەستوور بۆ هەرێمی کوردستان لە چەندین لاوە بایەخی خۆی هەیە، دەستوور بۆ هەرێمی کوردستان دەبێتە مەرجەع و پەناگەیەکی باڵای یاسایی، سەقامگیری سیستەمی یاسایی پتەو دەکات و باشتر دەیچەسپێنێت، چوونکە نابێ هیچ یاسایەک دەربچێت کە لەگەڵ دەستوور ناکۆک بێت، بنەما و پرنسیپی ئەوتۆ بۆ دەسەڵاتەکان دادەنێ کە بۆ یەکتر ببنە تەواوکەر و هاوکار و هەماهەنگ، نەک بە پێچەوانەوە. ماف و ئازادییەکان بە شێوەیەک دەچەسپێنێت کە لەل ایەکەوە خراپ بەکار نەهێنرێن و لە لایەکی تریشەوە بەئاسانی پێشێل نەکرێن، چونکە یەکێک لە کێشەکانی هەرێم لە ڕابردوو و ئێستادا خراپبەکارهێنانی ماف و ئازادییەکانە، دەستوور ماف و ئازادییەکان دەکات بە ماف و ئازادیی مونەزەم."

دەستوور ژیانی سیاسییش بە شێوەیەک ڕێک دەخات کە لە گرژی و نائارامیی سیاسی بیپارێزێت، بۆ نموونە دیاریکردنی کات و ماوە و خولەکانی هەڵبژاردن و پێگە و دەسەڵاتی پۆستە باڵاکان، هەروەها هەیکەلبەندی نیشتمانیانە بۆ هێزی پێشمەرگە و سەربازیی هەرێم دەکات، بەمەش گۆڕەپانی موزایەداتی سیاسی بەرتەسک دەکاتەوە، چونکە دەستوور باڵایە بەسەر هەموو قانوونەکانی ترەوە و بەئاسانی پشتگوێ ناخرێت و پێشێل ناکرێت.''