نەسرەدین ئیبراهیم: کورد ژمارەیەکی سەختە و لە سووریادا پشتگوێ ناخرێت

پەیامی کورد... نەسرەدین ئیبراهیم: کورد ژمارەیەکی سەختە و لە سووریادا پشتگوێ ناخرێت

تایبەت- لینا ڕەشید

لە ساتەوەختێکی یەکلاکەرەوەی سووریادا، کە ئاسەوارەکانی جەنگ و نیشانەکانی قۆناغی دوای ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد تێکەڵ بوون، دۆزی کورد وەک یەکێک لە ئاڵۆزترین و هەستیارترین دۆسێ سیاسییەکان جارێکی تر دەردەکەوێتەوە. لە نێوان واقیعی هێز لەسەر زەوی و نەبوونی دانپێدانانی دەستووری، کورد لە سووریا لە ناوچەیەکی خۆڵەمێشیدایە؛ نە وەک ڕابردوو پەراوێزخراوە و نە وەک ئێستا هاوبەشێکی تەواوە.

نەسرەدین ئیبراهیم، سکرتێری پارتی دیموکراتی کوردی لە سووریا "البارتی"، ئاماژەی بەوە کرد: "گەلی کورد ئەمڕۆ لە ڕۆژئاوای کوردستان و هەموو سووریا وەک هێزێکی سیاسی و سەربازیی کاریگەر جێگیر بووە، بەڵام هێشتا بە شێوەیەکی دەستووریی ڕوون دان بەو پێگەیەدا نەنراوە. ئێمە چیتر لە پەراوێزدا نین وەک ئەوەی لە مێژوودا هەبوو، بەڵام لە پێگەی دەسەڵاتی نیشتمانیی فەرمانڕەواشدا نین."

ئیبراهیم لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ماڵپەڕی "پەیامی کورد" وتی: "خاوەنی توخمەکانی هێزی ڕاستەقینەین، لەوانە ئیدارەیەکی بەڕێوەبەر، هێزێکی سەربازیی ڕێکخراو، ئامادەییەکی جوگرافی بەرفراوان، و شەرعییەتێک کە لە شەڕی دژی تیرۆر و پاراستنی سەقامگیرییەوە سەرچاوەی گرتووە. لەوەش گرنگتر، ئێمە گەلێکین کە لەسەر خاکی مێژوویی خۆمان دەژین و مافی تەواومان هەیە لە بەدەستهێنانی مافە نەتەوەیی و نیشتمانییەکان کە بە درێژایی مێژووی هاوچەرخی سووریا لێمان زەوت کراوە."

هەروەها وتیشی: "لە بەرامبەردا، ئەم جێگیربوونە ڕووبەڕووی تەحەددییەکی جیدی دەبێتەوە بەهۆی نەبوونی چارەسەرێکی گشتگیر بۆ سووریا، بەردەوامیی ململانێ ناوچەییەکان، و دوودڵیی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە گواستنەوە لە بەڕێوەبردنی ململانێوە بۆ چارەسەرکردنی. دەتوانرێت بوترێت گەلی کورد بووەتە ژمارەیەکی سەخت کە ناتوانرێت پشتگوێ بخرێت، بەڵام سەرەڕای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، هێشتا نەبووەتە هاوبەشێکی چەسپاو لە داڕشتنی سووریای نوێدا."

پەیوەندییەکی ناڕوون لەگەڵ دیمەشق: بەڕێوەبردنی ململانێ نەک دانوستانی سیاسی

سەبارەت بە سروشتی پەیوەندیی ئێستای نێوان هێزە کوردییەکان و دەسەڵاتی ڕاگوزەر لە دیمەشق، ئیبراهیم وتی: "پەیوەندیی ئێستا زیاتر لە بەڕێوەبردنی ململانێوە نزیکە نەک ڕێڕەوێکی دانوستانی تەواو، چونکە کەناڵەکانی پەیوەندی کراوەن، بەڵام بەبێ زەمینەیەکی سیاسیی هاوبەشی ڕوون یان خشتەیەکی کاتیی پابەندکەر."

دووپاتی کردەوە کە: "ئەوەی ڕێگری لە گۆڕینی ئەم ڕێڕەوە دەکات بۆ دانوستانی ڕاستەقینە، بەردەوامیی عەقڵییەتی مەرکەزیی تەقلیدی و دانپێدانانی ڕاشکاو نەکردنە بە مافە نەتەوەیی و سیاسییەکانی گەلی کورد لە چوارچێوەی دەستووردا. بۆیە، ئێمە لەبەردەم هێورکردنەوەیەکی دوولایەنەداین کە هاوسەنگیی هێز و فشارە نێودەوڵەتییەکان سەپاندوویانە، نەک لەبەردەم چارەسەرێکی پێگەیشتوو کە لەسەر بنەمای هاوبەشییەکی نیشتمانیی یەکسان بێت."

گوشاری تورکیا: پەکخەرترین فاکتەر بۆ ڕێڕەوی کوردی

ئیبراهیم ئاماژەی بەوە کرد: "گوشاری تورکیا کاریگەرترین و نەرێنیترین فاکتەرە لەسەر واقیعی سیاسی و ئەمنیی گەلی کورد لە سووریا. ئەم گوشارانە تەنها ڕەهەندی سەربازیی نییە، بەڵکو دەگاتە پەکخستنی هەر ڕێڕەوێکی سیاسیی سەقامگیر، ئەویش لە ڕێگەی وەفاداریی دەسەڵاتەکان و باڵە سەربازییەکانیان بۆ دەوڵەتی تورکیا زیاتر لە وەفادارییان بۆ دەوڵەتی سووریا، ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی تێکچوون لە پەیوەندیی نێوان هێزە سیاسی و سەربازییە کوردییەکان و دەسەڵاتە کاتییەکانی دیمەشق."

واقیعی بژێوی لە ژێر گەمارۆ و هەڕەشەکاندا

هەروەها ئاماژەی بەوەش کرد: "بێگومان واقیعی سیاسی و ئەمنیی سەخت ڕاستەوخۆ ڕەنگی داوەتەوە سەر ژیانی بژێوی هاووڵاتییان، لەوانە پاشەکشەی خزمەتگوزارییەکان، لاوازیی ئابووریی خۆجێی، کۆچکردن و فشارەکانی ژیان. ئیدارەی خۆسەر تا ڕادەیەک سەرکەوتوو بووە لە پاراستنی کەمترین ئاستی سەقامگیری و خزمەتگوزارییەکان بە بەراورد لەگەڵ ناوچەکانی تر، بەڵام بەهۆی گەمارۆ و هەڕەشەکان و هۆکاری ناوخۆیی وەک پێویستی بە چاکسازیی قووڵتر و فراوانکردنی هاوبەشی سیاسی، نەیتوانیوە بە تەواوی داخوازییەکانی خەڵک دابین بکات."

کورد دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس "ئەسەد": هێزێکی هەبوو و مافە هەڵپەسێردراوەکان

ئیبراهیم بەردەوام بوو و وتی: "پێش ڕووخانی ڕژێم، کورد قوربانیی سیاسەتێکی ئینکارکردنی سیستماتیک بوو، لە پەراوێزخستنی سیاسی و بێبەشکردنی کولتووری و دوورخستنەوەی ئابووری. دوای دەستپێکردنی شۆڕشی گەل لە ساڵی ٢٠١١ و بەتایبەت دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، کورد لە پێگەی قوربانییەکی بێدەنگەوە گۆڕا بۆ کاراکتەرێکی سیاسی و سەربازی و بوونی خۆی لەسەر زەوی سەپاند. بەڵام ئەم گۆڕانکارییە تەواو نەبووە؛ چونکە هێشتا وەرنەگێڕدراوە بۆ دانپێدانانی نیشتمانی و نێودەوڵەتیی هەمیشەیی."

سەبارەت بە داهاتوو، ئیبراهیم پێیوایە سیناریۆی هەرە واقیعی بریتییە لە یەکگرتنی کورد لە ناو سووریایەکی نامەرکەزیدا، کە لەسەر بنەمای دەستوورێک بێت دان بە فرەنەتەوەییدا بنێت و ئیدارەیەکی خۆسەری ڕاستەقینە لە چوارچێوەی دەوڵەتدا زامن بکات. چونکە بژاردەی جیابوونەوە لە سایەی هاوسەنگییە نێودەوڵەتییەکانی ئێستادا واقیعی نییە، هەروەک چۆن گەڕانەوە بۆ مەرکەزییەت دوای هەموو ئەوانەی وڵات بەخۆیەوە بینی، مەحاڵە. بۆیە داهاتووی چاوەڕوانکراو ڕێککەوتنێکی مێژووییە کە واقیع دەیسەپێنێت نەک نییەتەکان، بەو مەرجەی کورد بتوانێت هێزی خۆی بە باشی بەڕێوە ببات و ڕیزەکانی یەکبخات.