Bi vekişîna hêzên Amerîka re Herêma Kurdistanê rûbirûyî gefên nû dibe

Rojnameya Îsraîlî Jerusalem Postê li ser vekîşîna hêzên Amerîkayê û rewşa Herêma Kurdistanê analîzek belav kir.

PeyamaKurd - Di vê analîz û çavdêriya Kurdistanê de ev nirxandin hatin kirin:

Kolana Îskan a li Hewlêrê, ku bi xwarinên xwe yên kolanan navdar e, di dîroka nêzîk de şahidiya bûyerên mezin kiriye. Di Îlona 2017an de, herêma Kurdistanê referanduma serxwebûnê li dar xist û zêdeyî ji sedî 92yê dengan dengê 'erê' dan. Ev pêvajo piştî salên dirêj ên zordariya rejîma Sedam Huseyn, wekî gaveke girîng ji bo azadî û xweseriya gelê Kurd hate dîtin.

Federalî û îstiqrara Herêma Kurdistanê

Ji destpêka salên 1990î ve bi piştgiriya Amerîkayê herêmek azad hat avakirin û piştî dagirkirina Iraqê ya 2003yan jî federaliya Kurdan di destûra nû de hate mîsogerkirin. Herêma Kurdistanê di encama têkoşîneke giran de bû xwediyê geşepêdaneke aborî ya berçav û li gorî mayîna Iraqê bû cîhekî aramir û ewletir. Lê belê, ev aramî îro bi gefên nû re rû bi rû ye ji ber ku hêzên Amerîkî di dawiya Îlona 2026an de ji Iraqê û ji herêmê vedikşin.

Êrîşên Îranê û partiyên Kurdî yên Rojhilat

Di çarçoveya rageşiya navbera Îran, Amerîka û Îsraîlê de, Îranê bi hezaran mûşek û dron avêtine ser Herêma Kurdistanê. Armanca sereke ya van êrîşan komên siyasî û muxalif ên Kurdên Rojhilat in ku li herêmê bi cih bûn, wekî Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê (PDKÎ), Komala, PJAK û PAK. Îran bi van êrîşan dixwaze pêşî li her rabûnekî bigire û rayedarên Herêma Kurdistanê jî dixe nava hedefa xwe.

Dîroka îzolasyonê û têkiliyên bi Bexdayê re

Herêma Kurdistanê berê jî di serdema piştî referandumê de rastî cezayên giran, girtina balafirxaneyan û êrîşên leşkerî yên bi piştgiriya milîsên Şîe û Fermandarê Pasdaran Qasim Silemanî hatibû.

Tevî ku îro têkiliyên di navbera Hewlêr û Bexdayê de baştir xuya dikin jî, hikûmeta federal a Iraqê kontrola xwe li ser deverên wekî Ninova, Şingal û Kerkûkê xurtir dike. Herêma Kurdistanê êdî di van herêmên nakok de ne xwediyê heman bandorê ye.

Paşvekişandina Amerîkayê û fikarên ewlehiyê

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî nîgeraniya xwe anî ziman ku herêm ji bo parastina xwe pêdivî bi piştgiriya domdar û amûrên parastina esmanî heye.

Li gorî daxuyaniyên Wezareta Derve ya Amerîkayê, pêvajoya vekişandina hêzên leşkerî yên Amerîkî ji Iraqê li gorî nexşeya rê ya di nava demê de hatiye diyarkirin dewam dike.

Ev rewş pirsên cidî li ser paşeroja ewlehiya Pêşmerge û aramiya giştî ya herêmê çêdike.