Îro rojbûna 123yan a Mela Mistefa Barzaniyê Nemir e

PeyamaKurd - Îro (14ê Adara 2026an), 123 sal di ser jidayikbûna rêberê neteweyî yê gelê Kurd, Mela Mistefa Barzaniyê Nemir re derbas dibin.

Nemir Barzaniyê ku di 14ê Adara 1903yan de li gundê Barzan ji dayik bûbû, tevahiya jiyana xwe ji bo şoreş û bidestxistina mafên rewa yên gelê Kurdistanê terxan kir.

Zarokatiya di zindanê de û destpêka têkoşînê 

Têkoşîna Barzaniyê Nemir hîn di 3 saliya wî de dest pê kir; dema ku tevî diya xwe ji aliyê Împaratoriya Osmanî ve li Mûsilê hat zindanîkirin. Ew di temenê ciwaniyê de wekî serkirdeyekî leşkerî derket pêş û di sala 1919an de bi 300 pêşmergeyan piştgiriya şoreşa Şêx Mehmûdê Hefîd kir. Di sala 1920î de jî wekî nûner hate şandin ba Şêx Seîdê Pîran da ku hevahengiya şoreşê xurt bike.

Fermandarê Komara Kurdistanê ya li Mehabadê û damezrînerê PDKyê

Yek ji qonaxên herî giring ên jiyana Barzaniyê Nemir, beşdarbûna wî ya di damezrandina Komara Kurdistanê ya li Mehabadê (1946) de bû. Li wir ji aliyê Pêşewa Qazî Mihemed ve pileya generaliyê bi dest ve anî û bû Fermandarê Giştî yê Artêşa Komarê. Di 16ê Tebaxa heman salê de, Barzaniyê Nemir Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) damezirand û heta dawiya jiyana xwe serokatiya wê kir.

Rêwîtiya dîrokî ber bi Çemê Erezê û Yekîtiya Sovyetê ve

Piştî rûxandina Komara Mehabadê, Barzanî xwe radestî rejîma Şahê Îranê nekir. Wî tevî 500 hevalên xwe di sala 1947an de rêwîtiyeke dîrokî û bi rîsk ber bi Yekîtiya Sovyetê ve kir. Ew meşa ku bi derbasbûna Çemê Erezê bi dawî bû, di dîroka Kurdistanê de wekî “Meşa ber bi Erezê ve” cihê xwe girt. 11 salan li Sovyetê ma û li wir xwendina xwe ya ziman û zanistê temam kir.

Şoreşa Îlonê û Peymana 11ê Adarê 

Piştî vegera ji Sovyetê di sala 1958an de, Barzaniyê Nemir di sala 1961ê de rêberiya Şoreşa Mezin a Îlonê kir. Ev şoreşa ku 15 salan berdewam kir, di 11ê Adara 1970yî de hikûmeta Iraqê neçar kir ku otonomiya Kurdistanê bi fermî nas bike. Ev yek di dîroka Kurdan de wekî yekemîn destkeftiya fermî ya siyasî hat tomarkirin.

Koça Dawî û Mîrateya Barzanî 

Piştî Peymana Cezayîrê û têkçûna şoreşê (1975), Barzaniyê Nemir careke din dest bi amadekariya şoreşa nû kir. Mixabin, ji ber nexweşiyê di 1ê Adara 1979an de li Amerîkayê koça dawî kir. Cendekê wî destpêkê li bajarê Şino yê Rojhilatê Kurdistanê hat veşartin, lê piştî Raperîna 1991ê, di sala 1993yan de veguhastin warê wî yê resen, devera Barzan.

Mela Mistefa Barzanî îro ne tenê wekî serokekî PDKyê, lê wekî “Bavê Neteweyî” û sembola berxwedana gelê Kurd li her çar parçeyên Kurdistanê tê bibîranîn. Rêbaza wî ya neteweyî û niştîmanî îro jî bingeha xebata azadiyê ya Kurdistanê ye.