PeyamaKurd - Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) Donald Trump, ji ber ku di şerê li dijî Îranê de nekarî serkeftineke “bilez” a ku hêvî dikir bi dest bixe, tiliya tawanê dirêjî şirketên çekan kir. Trump pîşesaziya parastinê ya Amerîkayê bi “hêdîbûn” û “bihabûnê” tawanbar dike û daxwaz dike ku hilberîn demildest were zêdekirin.
Daxwaza Çar Qat Zêdekirina Hilberînê
Hefteya borî li Qesra Spî, Trump bi rêveberên şirketên herî mezin ên çekan ên wekî Lockheed Martin, RTX (Raytheon), Boeing, BAE Systems û Northrop Grummanê re civînek pêk anî. Hat ragihandin ku di civînê de biryar hatiye girtin ku hilberîna çekên “kalîteya bilind” çar qat were zêdekirin. Trump rexne li van şirketan girt ku ji ber “tirs û rîskê” naxwazin kargehên nû ava bikin û tenê li pey qazancên xwe ne.
Gefên tund ji bo şirketan
Trump bi taybetî firoteya balafirên şer ên F-35 wekî mînak nîşan da û got:
Gelek hevalbendên me dixwazin F-35an bikirin, lê radestkirina wan pir dirêj dike. Şirket naxwazin veberhênanê li kargehan bikin ji ber ku biha ye.”
Serokê Amerîkayê gef xwar ku ew ê wan şirketên ku veberhênanê li binesaziyê nakin û bi tenê meaşên rêveberên xwe zêde dikin, ji îhaleyên fermî yên dewletê derxîne.
Mesrefên şer û budçeya trilyonî
Tê pêşbînîkirin ku budçeya parastinê ya Amerîkayê di sala 2026an de bigihîje 900 milyar dolarî. Lê belê Trump ji bo sala 2027an daxwaza 1.5 trilyon dolarî kiriye. Ev asta bilind a xerckirinê di nava pisporên aboriyê de zengilên alarmê lê dide. Her wiha hat ragihandin ku nakokiyek di navbera Qesra Spî û şirketa hişê çêkirî Anthropicê de derketiye, ji ber ku şirketê destûra bê sînor nedaye artêşê ku chatbota “Claude”ê bi kar bîne.
Hişyariya ‘Şerê Iraqê’ yê Duyem
Dîplomatê dêrîn Kenneth Adelmanê ku berê nûnerê DYAyê li Neteweyên Yekbûyî bû, hişyariyên giring dan. Adelman bal kişand ser Şerê Iraqê yê sala 2003yan û got:
Îran bi salan e ji bo vê rewşê plan dike. Şer ji ya ku Pentagonê hêvî dikir dirêjtir dom kir. Ez naxwazim ev bibe dûbareya Şerê Iraqê.”
Berjewendiyên malbata Trump
Di nava vê krîzê de, medyaya Amerîkî balê dikşîne ser veberhênanên malbata Trump jî. Hat diyarkirin ku kurên Trump, Eric û Donald Jr., li şirketeke nû ya dronan veberhênan kirine da ku sûdê ji qedexekirina dronên Çînî yên li Amerîkayê wergirin.
Ev geşedan nîşan didin ku Trump hewl dide hemû binesaziya pîşesaziya Amerîkayê ber bi “aboriya şer” ve bikişîne da ku li dijî Îranê encamekê bi dest bixe.