79 sal ji ser darvekirina Qazî Mihemed derbas bûn!

PeyamaKurd - 79 sal ji ser darvekirina Qazî Mihemed, damezrînerê Komara Kurdistanê ya Mehabadê, di 31ê Adara 1947an de ji aliyê rejîma Îranê ve derbas bûn.

Di 22ê Çileya 1946an de, Komara Kurdistanê li Meydana Çarçira ya Mehabadê bi merasîmek bi serokatiya Qazî Mihemed, bi beşdariya Mela Mistefa Barzanî û xelkê Mehabadê, bi bilindkirina ala Kurdistanê hate ragihandin.

Di civîna yekem a parlementoya 30 endamî de di 11ê Sibata 1946an de, Qazî Mihemed wek Serok hate hilbijartin û Mela Mistefa Barzanî wek Serokê Erkanê Komara Kurdistanê tayîn kir.

Qazî Mihemed di merasîma sondxwarina xwe de li parlementoyê sond xwar:

"Ez bi mezinbûna Xwedê, pîroziya Qurana Pîroz, welatê xwe û ala xwe sond dixwim ku ez ê bi can û milkê xwe, heta dilopa dawî ya xwîna xwe û nefesa xwe ya dawî, ji bo azadiyê û ji bo ku ala me li ezmanan bilind bibe, bixebitim."

Di hebûna xwe ya kurt a 11 mehan de, Komara Kurdistanê xizmetên mezin ên neteweyî, edebî û çandî pêşkêş kir. Zimanê Kurdî wekî zimanekî fermî hate ragihandin û perwerdehiya Kurdî li dibistanan dest pê kir.

Di vê çarçoveyê de, rojnameya "Kurdistan" û kovarên Hawar, Hilale, Agir, Gelawêj û Niştiman hatin weşandin. Weşanên radyoyê yên Kurdî hatin destpêkirin û hewl hatin dayîn ku ziman û edebiyata Kurdî were pêşxistin.

Piştî vekişîna Yekîtiya Sovyetê (YS) ji Îranê di 16ê Mijdara 1946an de, Îranê, bi piştgiriya Brîtanyaya Mezin, bi hemû hêza xwe êrîşî Komara Kurdistanê kir.

Qazî Mihemed biryar da ku bi hikûmeta Îranê re lihevkirinekê bike da ku pêşî li komkujiyan li ser Kurdan bigire. Artêşa Îranê di 17ê Kanûna Pêşîn a 1946an de Mehabad dagir kir û Komara Kurd a Mehabadê hilweşand.

Piştî darizandineke du rojî ya şoven, hikûmeta Îranê cezayê darvekirinê da Qazî Mihemed. Qazî Mihemed, birayê wî Sedr Qazî û pismamê wî Seyf Qazî di 31ê Adara 1947an de li Meydana Çarçira hatin îdamkirin.

Di wesiyeta xwe de, Qazî Mihemed bi van gotinan ji Kurdan xwest ku bibin yek û hevkariyê bikin:

"Ez saetên xwe yên dawî dijîm. Ji bo Xwedê, dev ji dijminatiya hev berdin, piştgiriyê bidin hev û li dijî dijmin û zordaran bisekinin. Xwe belaş nefiroşin dijmin.

Gelê Kurd gelek dijmin hene; ew zalim û bêrehm in. Sembola serkeftinê ji bo her gel û neteweyekê yekîtî, hevkarî û hevgirtin e. Her gel ku yekîtî û tifaqê bi dest nexe, wê her gav di bin zilm û zordariya dijmin de bimîne û were perçiqandin.

Kurd ji gelên din ên li ser erdê dijîn ne kêmtir in. Bi rastî, bi wêrekî û fedakariya we, hûn ji gelên ku ji zilmê rizgar bûne pêşketîtir in. Dijmin tenê bi qasî ku ji bo armancên wan pêwîst e we dixwaze, û piştî ku ew qediyan, ew ê tu dilovaniyê nîşanî we nedin, ew ê tu carî we efû nekin. Gelên ku ji zilm û zordariya dijminên wan mîna we bû, lê wan ji bo rizgariya xwe yekîtî bi dest xistin.

Wekî hemû gelên li ser erdê, divê hûn jî niha xwe ji zilmê rizgar bikin. Yekîtî..." Heke hûn yekgirtî bin, heke hûn çavnebariya hev nekin, heke hûn xwe nefiroşin dijmin, wê hingê hûnê jî xelas bibin."