35 welat ji bo vekirina Tengava Hurmizê dicivin: Amerîka ji civînê hat bidûrxistin

PeyamaKurd - Bi pêşengiya Keyaniya Yekbûyî (Brîtanya), nêzîkî 35 welat îro (2yê Nîsana 2026an) civîneke awarte ya serhêl (online) pêk tînin. Armanca vê civînê dîtina rêyeke dîplomatîk û leşkerî ye ji bo vekirina Tengava Hurmizê, ku ji aliyê Îranê ve hatiye girtin.

DYA rasterast nehat vexwendin

Yek ji hûrgiliyên herî baldar ên vê civînê ew e ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) rasterast nehatiye vexwendin. Ev yek piştî daxuyaniyên Serokê Amerîkayê Donald Trump hat, ku gotibû divê welatên berjewendiyên wan di vê rêya avê de hene bixwe ewlehiya wê misoger bikin. Civîn di bin serokatiya Wezîra Hundir a Brîtanyayê Yvette Cooper de tê lidarxistin û welatên wekî Fransa, Almanya, Îtalya, Japonya, Kanada, Awistralya û Îmarat (UAE) tê de beşdar in.

Keir Starmer: “Ev gava yekem a fermî ye”

Serokwezîrê Brîtanyayê Keir Starmer, ragihand ku ev danûstandin ji bo amadekirina planeke guncaw “gava yekem a fermî” ye.

Starmer destnîşan kir ku çareserkirina vê krîzê ne hêsan e û hewceyî bi hevahengiya hêmanên leşkerî û dîplomatîk heye. Li gorî planên destpêkê, tê payîn ku di qonaxên pêş de rêya avê ji mayînan were paqijkirin û piştre trafîka tankeran di bin parastinê de dest pê bike.

Zexta aborî û 1,000 keştiyên asê mane

Ji dema ku Îranê di 28ê Sibatê de wekî tolhildan Tengava Hurmizê girtiye, nêzîkî hezar keştî li herêmê asê mane. Ji ber ku %20ê petrol û gaza cîhanê di vê tengavê re derbas dibe, girtina wê bûye sedema bilindbûna bihayên enerjiyê û fikarên mezin li ser aboriya cîhanî. Welatên Ewropî yên ku di destpêkê de nediwestiyan bikevin nav pevçûnê, niha ji bo parastina berjewendiyên xwe yên aborî ketine nav liv û tevgerê.

Helwêsta Îranê û Amerîkayê

Li aliyê din, Supaya Pasdarên Şoreşa Îranê (IRGC) careke din ragihand ku tengav di bin kontrola wan de ye û dê ji bo “dijminan” girtî bimîne. Donald Trump jî bi biryardarî diyar kir ku heta kontrola tengavê neyê berdan, tu agirbestek bi Tehranê re nayê kirin.

Ev civîna 35 welatan nîşan dide ku krîza Hurmizê êdî ji şerê navbera Amerîka û Îranê derketiye û veguhastiye krîzeke mezin a navneteweyî.