Nifûsa cîhanê sînorê 8.2 milyarî derbas kir

PeyamaKurd – Li gorî daneyên herî dawî yên Neteweyên Yekbûyî (NY) û îstatîstîkên Worldometerê, nifûsa cîhanê di destpêka sala 2026an de asteke nû ya dîrokî tomar kir û ji 8.2 milyar mirovî derbas bû. Ev zêdebûna bilez nîşan dide ku nifûsa gerdûnî piştî sala 2022yan, ku gihîştibû 8 milyarî, di demeke kurt de geşedaneke mezin nîşan daye. Pispor texmîn dikin ku ev meyl dê berdewam bike û tê payîn ku nifûsa cîhanê di sala 2037an de bigihîje 9 milyarî û di sala 2060î de bibe 10 milyar mirov.

Dabeşbûna nifûsê li gorî parzemînan cudahiyên balkêş nîşan dide; Asya bi rêjeya %59ê nifûsê hîn jî herêma herî qelebalix ê cîhanê ye, ku piştî wê Afrîka bi %19 û Ewropa bi %9 tên. Di asta welatan de jî guherînên stratejîk çêbûne. Hindistan bi 1.46 milyar kesî bi nifûsa xwe niha li serê lîsteya welatên herî qelebalix e û Çîn bi 1.41 milyarî di rêza duyem de cih digire. Li tevahiya cîhanê 16 welat hene ku nifûsa wan ji 100 milyonî derbas bûye, ku di nav wan de DYA, Endonezya, Pakistan û Nîjerya bi nifûsa xwe ya ciwan balê dikşînin.

Li aliyê din, parzemîna Ewropayê û welatê Çînê bi krîzeke pîrbûnê û kêmbûna jidayikbûnê re rû bi rû ne. Li Ewropayê tu welatek negihîştiye sînorê 100 milyon nifûsî û Almanya bi 80 milyonî welatê herî qelebalix ê parzemînê ye. Çîn jî ji bo rûbirûbûna vê pirsgirêka demografîk gaven nû diavêje; hikûmeta Pekînê ji bo teşwîqkirina zayînê, muafiyeta bacê ya li ser berhemên kontrolkirina zayînê rakir û baca VATê ya %13 sepand ser wan. Ev biryar nîşana hewildanên Çînê ye ku dixwaze kêmbûna nifûsa xwe ya di sê salên dawî de rawestîne.

Yek ji guherînên herî balkêş ên sala 2025an di asta bajaran de pêk hat. Bi sepandina rêbazeke nû ya dabeşkirina nifûsê ji aliyê NYyê ve, bajarê Cakartaya paytexta Endonezyayê bi 42 milyon nifûs bû bajarê herî qelebalix ê cîhanê û Tokyoya Japonyayê ku bi salan di serê lîsteyê de bû, xist rêza sêyem. Her wiha, dirêjbûna temenê mirovan li welatên wekî Îtalya, Fransa û Yewnanîstanê dibe diyardeyeke berbiçav; bi tenê li Îtalyayê hejmara kesên ku temenê wan ji 100 salî mezintir e, di 15 salên dawî de du qat zêde bûye û gihîştiye ser 23 hezarî.