​​​​​​​نەوەی نوێی زەبەلاحەکانی گواستنەوەی ئاسمانی دێت / C-17 دێت

پەیامی کورد    ...   نەوەی نوێی زەبەلاحەکانی گواستنەوەی ئاسمانی دێت / C-17 دێت

زۆر کەس پێیان وایە کە فڕۆکەی C-17 میراتگری ڕاستەقینەی فڕۆکەی Lockheed C-141 Starlifter ە. فڕۆکەی ستارلیفتەر کە لە ساڵانی شەستەکاندا ناسێندرا، یەکەم فڕۆکەی گواستنەوەی ستراتیژی بوو و لە سەردەمی جەنگی سارد و ڤێتنام دا ڕۆڵێکی سەرەکی هەبوو. بەڵام سەرەڕای خێرایی یە بەرزەکەی، فڕۆکەکە ئەو نەرمییەی نەبوو کە پێویست بوو بۆ هەڵگرتنی باری قورس بەسەر زەوییە زبرەکاندا و هەر لەوێشەوە فڕۆکەی سی ١٧ هاتە ناوەوە.
دوای 30 ساڵ مانەوە لە ئاسمان، سەردەمی C-17 خەریکە کۆتایی دێت، ئەمریکاش بەنیازە فڕۆکەیەکی سەیر بە دیزاینی باڵە هایبریدەکان و مۆدێلی C-5 گەورەتر لە شوێنی بگۆڕێت.

زیاتر لە سێ دەیە فڕۆکەی جۆری بۆینگ سی ١٧ گڵۆبماستەر بڕبڕەی پشتی ئۆپراسیۆنەکانی گواستنەوەی سوپای ئەمریکا بووە. جا چ ڕاکێشانی تانکی قورس بێت بەسەر بیابانە بێ بەرهەمەکاندا یان گەیاندنی هاوکاری مرۆیی بۆ ناوچە قەیرانئاوییەکان، فڕۆکەکە هێمای هێزی لۆجستیکی ئاسمانی بووە، بەڵام تەنانەت ئەفسانەکانیش پیر دەبن و کات و گۆڕانی تەکنەلۆژیا و هەڕەشە مۆدێرنەکان وایکردووە خانەنشین کردنی ئەم زەبەلاحە ئاسنییە حەتمی بێت.

فەرماندە باڵاکانی هێزی ئاسمانی ئێستا بە ئاشکرا باس لە داهاتوویەک دەکەن کە نەک تەنها خۆپەرستانە بەڵکو لە ڕواڵەتدا جیاوازییەکی ڕیشەیی هەیە. لەبری ئەوەی جێتێکی تری ئاسایی بناسێنرێت، باسەکە لەسەر گۆڕانکارییەکی بنەڕەتییە. هێزی ئاسمانی ئەمریکا ئامانجی کوشتنی دوو باڵندەیە بە یەک بەرد، پرۆژەیەک دەستپێدەکات کە هەم جێگەی فڕۆکەی C-17 دەگرێتەوە و هەم زەبەلاحترین فڕۆکەی گواستنەوەی خۆی کە C-5M Super Galaxy ـە، خانەنشین دەکات.

بۆینگ سی ١٧ کە بڕبڕەی پشتی ئۆپراسیۆنەکانی گواستنەوەی سوپای ئەمریکایە
کاتێک فڕۆکەی C-17 لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکان دا هاتە خزمەتەوە، تەنها فڕۆکەیەکی نوێ نەبوو؛ گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی بوو لە بیرکردنەوەی هێزی ئاسمانی ئەمریکادا. ماکدۆنێل دۆگلاس فڕۆکەکەی دیزاین کردووە بۆ ئەوەی کەلێنی نێوان گواستنەوەی ستراتیژی مەودای دوور و گەیاندنی تاکتیکی هێڵی پێشەوە پڕبکاتەوە. گڵۆبماستەر هات بۆ ئەوەی ئەو کارە بکات کە فڕۆکەکانی پێش خۆی نەیانتوانی بیکەن: مەودای کیشوەری تێپەڕ لەگەڵ توانای نیشتنەوە و هەڵفڕین لەسەر ڕێڕەوی کورت و کارکردن لە ناوچە شەڕکەرە ناڕێکەکاندا تێکەڵ بکات.

زۆر کەس پێیان وایە کە فڕۆکەی C-17 میراتگری ڕاستەقینەی فڕۆکەی Lockheed C-141 Starlifter ە. فڕۆکەی ستارلیفتەر کە لە ساڵانی شەستەکان دا ناسێندرا، یەکەم فڕۆکەی گواستنەوەی ستراتیژی بوو و لە سەردەمی جەنگی سارد و ڤێتنام دا ڕۆڵێکی سەرەکی بینی، بەڵام سەرەڕای خێراییە بەرزەکەی، فڕۆکەکە نەرمی و نەرمییەکی نەبوو بۆ هەڵگرتنی باری قورس بەسەر زەوییە زبرەکان دا، و هەر لەوێشەوە فڕۆکەی سی ١٧ هاتە ناوەوە.

فڕۆکەکە بە چوار بزوێنەری تۆربۆفانی Pratt & Whitney F117-PW-100 کاردەکات، کە لەسەر بنەمای بزوێنەری بازرگانی بۆینگ 757 درووست کراوە. هەر بزوێنەرێک ١٧٨ کیلۆنیوتۆن پاڵنەر بەرهەم دەهێنێت. شتێکی سەرسووڕهێنەر لە دیزاینی ئەم بزوێنەرانەدا سیستەمی پاڵنانی پێچەوانەیە، کە فلاپەکان ئاراستەی ڕۆیشتنی هەوا بەرەو سەرەوە و پێشەوە دەکەن. ئەم تایبەتمەندییە دوو سوودی گرینگی هەیە. یەکەم: ڕێگری دەکات لە چوونە ناو تۆزی ڕێڕەوی فڕین بۆ ناو بزوێنەرەکە، دووەم: ڕێگە بە فڕۆکەکە دەدات مانۆڕ بکات تەنانەت لەکاتی جووڵەکردن بۆ دواوە! درێژی فڕۆکەکە ٥٣ مەتر و درێژی باڵەکانی نزیکەی ٥١.٧٥ مەتر دەبێت.

بەم ڕەهەندە زەبەلاحانە، فڕۆکەی سی-١٧ دەتوانێت بە زۆرترین کێشی بەرزبوونەوەی ٢٦٥ هەزار کیلۆگرام هەڵبفڕێت. هەروەها دیزاینی باڵە بەرزە بەرزەکان ڕێگەی پێدەدات لەسەر ڕێڕەوی فڕین بە کورتی یەک کیلۆمەتر و پانی تەنها ٢٧ مەتر بنیشێتەوە، ئەمەش وەک موعجیزەیەک وایە بۆ فڕۆکەیەکی لەم چینە.

ئەوەی کە فڕۆکەی C-17 دەکاتە گشتگیرترین فڕۆکەی بارهەڵگر لە سوپای ئەمریکادا، توانای هەڵگرتنی نزیکەی هەموو ئامێرەکانی سوپای ئەمریکایە. ڕێمپ و دەرگای گەورەی دواوەی فڕۆکەکە دەتوانێت تانکی M1 Abrams ی 165 تۆنی و زرێپۆش و بارهەڵگر و ترێلەی تێدابێت. زەوی بارهەڵگرەکە بە ڕۆلەر تەیار کراوە کە بە جووڵەیەکی سادە دەسوڕێتەوە بۆ درووستکردنی ڕوویەکی تەخت بۆ ئۆتۆمبێلی تایە یان پالێتی ڕەیل.

لە ئەرکە مرۆیی یەکاندا، فڕۆکەکان دەتوانن ١٠٢ پەرەشوتەری تەواو تەیار بخەنە ئاسمانەوە یان وەک نەخۆشخانەیەکی فڕیو کاربکەن بۆ چۆڵکردنی بریندارەکان.

بەلەمی C-17 و دۆخی ئێستا
فڕۆکەی C-17 بۆ یەکەمجار لە 15ی ئەیلوولی 1991 فڕی و نزیکەی دوو ساڵ دواتر گەیاندنی فەرمی دەستی پێکرد. هەرچەندە لە ساڵی 2015 بەرهەمهێنانی ئەو فڕۆکەیە وەستا، بەڵام تا ئێستاش وەک بڕبڕەی پشتی گواستنەوەی فڕۆکە قورسەکانی ئەمریکا دەمێنێتەوە. ئەمڕۆ هێزی ئاسمانی ئەمریکا نزیکەی ٢٢٠ فڕۆکەی جۆری C-17 بەکاردەهێنێت. فڕۆکەکە تەنها لەلایەن سێ کەسەوە (فڕۆکەوان، هاوفڕۆکەوان و ئەفسەری بارهەڵگر) بەڕێوەدەبرێت، ئەمەش ڕەنگدانەوەی ئاستی بەرزی ئۆتۆماتیکی و دیزاینی پێشکەوتووی کابینەی فڕۆکەوانەکەیە.