Serkeftina Trump û rastiya Îranê: Analîzeke stratejîk

PeyamaKurd - Piştî şeş hefteyên şerekî dijwar ku 28ê Sibata 2026an li dijî Îranê hatibû destpêkirin, Serokê Amerîkayê Donald Trump serkeftina xwe ragihand, lê şertên agirbestê rastiyeke cuda nîşan didin.

Her çend Trump vê wekî serkeftinekê pênase bike jî li gorî nirxandinên pisporan, hikûmeta tundrew a li Tehranê ne tenê li ser piyan ma di heman demê de desthilatdariya xwe ya li ser herêmê jî zexm kir.

Pispor balê dikşînin ser wê yekê ku ev agirbest rê dide hikûmeteke tundrew ku hîn bêhtir xwe di hundur de birêxistin bike.

Guhertina hevsengiyên herêmî

Li gorî nêrîna zanyarê Rojhilata Navîn Fawaz Gerges, ev şer dikare wekî "şaşitiyeke stratejîk a mezin" a Trump di dîrokê de cih bigire. Encamên şer nexşeya jeopolîtîk a herêmê bi awayekî nexwestî guhertiye. Îran niha di rewşekê de ye ku bandora wê ya li ser cîranên Kendavê zêdetir bûye, ev jî dibe sedem ku welatên herêmê yên ku aboriya wan bi îstîqrarê ve girêdayî ye, bikevin bin fikarên mezin ên ewlehiyê.

Çeka stratejîk: Tengava Hurmizê

Yek ji encamên herî giran ên vê pevçûnê kontrolkirina Tengava Hurmizê ji aliyê Îranê ve ye. Îran bi girtina vê rêya avê ya krîtîk, di serî de li ser bazarên enerjiyê yên cîhanî û li ser pêgehên xwe yên li Kendavê, xwedî girîngiyeke zêde ye. Kontrola li ser vê dergeha stratejîk, şiyana Îranê ya ji bo manîpulekirina bihayên neftê û zextê li ser aboriya gerdûnî zêde dike, ku ev yek wekî metirsiyeke domdar dimîne.

Bandorên aborî û şokên gerdûnî

Pêlên şokê yên vî şerî ne tenê li herêmê, lê li seranserê cîhanê belav bûn. Aloziya di bazarên enerjiyê de û nearamiya li Kendavê, zextên aborî yên gerdûnî kûrtir kirine. Tevî ku şer "bi dawî bûye" jî, encamên wê yên aborî û siyasî nîşan didin ku serkeftina Trump tenê li ser kaxezê ye; di rastiyê de Îranek birîndar lê bi hêztir û xwedî bandoreke stratejîk derketiye holê.