Hûrguliyên peymana lihevhatinê ya DYA û Îranê hatin eşkerekirin!

PeyamaKurd - Karbidestekî payebilind ê Amerîkî hûrguliyên peymana lihevhatinê ya 14 xalan ku di navbera Amerîka û Îranê de li hev hatiye kirin, cara yekem bi raya giştî re parve kir.

Hûrguliyên peymana lihevhatinê ya 14 xalan ku di navbera Amerîka û Îranê de li hev hatiye kirin, hatin eşkerekirin. Karbidestekî payebilind ê Amerîkî hûrguliyên peymanê di telekonferansekê de cara yekem ji çapemeniyê re eşkere kir.

Li gorî raporên di çapemeniya Amerîkî de, rayedar diyar kir ku Îranê qebûl kiriye ku di bin vê peymanê de çekên nukleerî negire û Tengava Hurmuzê wê ji nû ve were vekirin. Karbidest herwiha diyar kir ku pêvajoyên tunekirina materyalên nukleerî yên Îranê û berdana 300 milyar dolar fonên cemidî yên Îranê wê bêyî derengmayînê werin danûstandin.

Peymana Têgihîştinê ya 14 xalî ku ji aliyê rayedarekî Amerîkî ve ji çapemeniyê re hat xwendin, xalên jêrîn dihewîne:

"1) Bi îmzekirina vê Peymana Têgihîştinê (MOU), Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, Îran û hevalbendên wan ên di şerê heyî de rawestandina tavilê û daîmî ya operasyonên leşkerî li hemû eniyan, tevî Lubnanê, radigihînin; ew soz didin ku ji destpêkirina her şer an operasyonên leşkerî li dijî hev, ji bikaranîna an gefxwarina bikaranîna hêzê li dijî hev û parastina yekparçeyiya xakî û serweriya Lubnanê, dûr bisekinin. Peymana dawî wê rawestandina daîmî ya dijminatiyê li hemû eniyan, tevî Lubnanê û bendên din ên vê paragrafê piştrast bike.

2) Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îran soz didin ku rêzê li serwerî û yekparçeyiya xakî ya hevdu bigirin û ji destwerdana di karûbarên navxweyî yên hevdu de dûr bisekinin.

3) Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îran soz didin ku di nav herî zêde 60 rojan de peymanek dawî danûstandinan bikin û biqedînin. Ev heyam dikare were dirêjkirin ger alî li hev bikin.

4) Di cih de piştî îmzekirina vê peymana têgihîştinê, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê wê ji Îranê re bişîne..." Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê wê dest bi rakirina dorpêça xwe ya deryayî û hemû cureyên astengiyê bike û wê... di nav 30 rojan de dorpêça deryayî bi tevahî biqedîne. Di vê heyamê de, trafîka keştîyan wê bi rêjeya trafîka berî şer a ku ji hêla Îranê ve ji nû ve hatî saz kirin re li hev bike. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê wê di nav 30 rojan de piştî îmzekirina peymana dawîn hêzên xwe li nêzî sînorên Îranê vekişîne.

5) Piştî îmzekirina vê peymana têgihîştinê, Îran wê her hewlekê bide da ku rêziknameyên pêwîst çêbike da ku keştîyên bazirganî ji Kendava Farisî ber bi Kendava Omanê û berevajî ve ji bo heyamek tenê 60 rojan derbasbûna azad û ewledar bike. Trafîka keştîyên bazirganî wê tavilê dest pê bike û ev rêzikname wê di nav 30 rojan de bikevin meriyetê, bi berçavgirtina hewcedariya rakirina astengiyên teknîkî û leşkerî û paqijkirina mînan ji hêla Îranê ve. Îran wê bi Omanê re diyalogê bike da ku rêveberî û xizmetên deryayî yên pêşerojê yên Tengava Hurmuzê, li gorî qanûnên navneteweyî yên derbasdar û mafên serwer ên dewletên peravên Tengava Hurmuzê, bi şêwirmendiya dewletên din ên peravên Kendava Farisî diyar bike.

6) Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, digel hevkarên xwe yên herêmî, wê herî kêm beşdarî ji nû ve avakirin û pêşkeftina aborî ya Îranê bibin. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê soz dide ku planeke diyarkirî û hevbeş a 300 milyar dolarî pêş bixe. Mekanîzmaya bicîhanîna vê planê wê wekî beşek ji peymana dawîn, ku wê di nav 60 rojan de were îmzekirin, were temamkirin. Hemî lîsans, îstîsna û destûrnameyên pêwîst ji bo danûstandinên darayî yên têkildar wê ji hêla Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve werin dayîn.

7) Wekî beşek ji peymana dawîn, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê soz dide ku hemî cezayên li dijî Îranê, di nav de biryarên Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî, biryarên Lijneya Rêvebirên Ajansa Enerjiya Atomî ya Navneteweyî (IAEA), û hemî cezayên yekalî yên sereke û duyemîn ên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, li gorî bernameyek lihevkirî bi dawî bike. Îran û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê girîngiya krîtîk a rakirina cezayên jorîn nas dikin û niyeta xwe diyar dikin ku van pirsgirêkan di danûstandinan de bi lez çareser bikin da ku li ser van mijaran lihevkirinek hevbeş bi dest bixin.

8) Îran ji nû ve piştrast dike ku ew ê çekên nukleerî nestîne û ne jî pêş bixe. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îranê li hev kirine ku çarenûsa stokên xwe yên materyalên nukleerî yên dewlemendkirî bi mekanîzmayeke hevbeş a lihevkirî, li gorî bernameya ku di benda heftan de hatiye destnîşankirin, bi karanîna rêbazeke herî kêm a şilkirinê di cih de di bin çavdêriya IAEA de çareser bikin. Alî herwiha li hev dikin ku mijara dewlemendkirinê û mijarên din ên hevbeş ên lihevkirî yên têkildarî pêdiviyên nukleerî yên Îranê, li ser bingeha çarçoveyek têrker a ku di peymana dawîn de li ser were lihevkirin, nîqaş bikin. Peymana dawîn wê bendên vê bendê piştrast bike. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îran girîngiya krîtîk a pirsgirêkên nukleerî yên jorîn qebûl dikin û niyeta xwe ya ji bo çareserkirina wan di danûstandinan de bi lez û bez ji bo gihîştina lihevkirinek hevbeş li ser van mijaran diyar dikin.


9) Heta ku peymanek dawîn neyê îmzekirin, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îran li hev dikin ku rewşa heyî biparêzin. Îran wê rewşa heyî ya bernameya xwe ya nukleerî biparêze, û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê wê tu cezayên nû ferz neke an jî leşkerên zêde li herêmê bi cîh neke.


10) Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê soz dide ku, ji îmzekirina vê Peymana Têgihîştinê heta bidawîhatina cezayan, Wezareta Xezîneyê ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê wê ji bo hinardekirina petrola xav, berhemên petrolê û derivatîfên Îranê û herwiha hemî karûbarên têkildar, di nav de bank, sîgorte, veguhastin û hwd., îstîsnayan peyda bike.

11) Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê soz dide ku piştî ketina vê Peymana Têgihîştinê, fon û hebûnên Îranê yên cemidî an sînordarkirî bi tevahî berde. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îran wê di dema danûstandinan de li ser prosedurên berdana van fonan bi hev re li hev bikin. Ev fon wê bi tevahî ji bo dayinên ji sûdmendê dawîn ê ku ji hêla Banka Navendî ya Îranê ve hatî destnîşankirin, werin peyda kirin, çi ji hesabê sereke an jî bi rêya şandina pereyan were wergirtin. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê soz dide ku li gorî vê yekê hemî lîsans û destûrên pêwîst bide.

12) Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îran li hev kirine ku mekanîzmayek bicîhanînê ava bikin da ku bicîhanîna serketî ya vê Peymana Têgihîştinê û pabendbûna pêşerojê bi peymana dawîn re bişopînin.

13) Piştî îmzekirina vê memorandûma têgihîştinê, bendên 1, 4, 5, 10 û 11 wê werin bicîhanîn û bi şertê ku ew di meriyetê de bimînin, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îran wê li ser bendên mayî ji bo rêkeftineke dawî dest bi danûstandinan bikin.

14) Peymana dawî wê bi biryareke girêdayî ya Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî were pejirandin.